Cena bitcoina zbliża się do 4 milionów lir, podczas gdy turecka waluta osiąga najniższy poziom

Prawie 4 miliony lir za jednego bitcoina

Pięć lat temu turecki oszczędzający potrzebował mniej niż dziewięć lir, aby kupić dolara amerykańskiego. Dzisiaj ten sam dolar kosztuje prawie 49 lir. W stosunku do bitcoina (BTC) liczby całkowicie wymknęły się spod kontroli. Jeden bitcoin zmienia obecnie właściciela za około 3,95–3,96 mln lir, zamieniając niegdyś zwyczajnie wyglądający kurs wymiany w siedmiocyfrową cenę.

Dziwne jest to, że Turcja nie doświadczyła nagłego załamania waluty. Lira traciła natomiast stopniowo swoją siłę nabywczą, tracąc w ciągu ostatniego roku około 18% w stosunku do dolara oraz około 86% swojej siły nabywczej w ciągu pięciu lat, zgodnie z oficjalnymi danymi o inflacji. Jest to powolny proces w gospodarce, której wartość wciąż szacuje się na około 1,4–1,6 biliona dolarów.

Stopa procentowa na poziomie 37% wciąż nie stanowi zbytniego zabezpieczenia

Oficjalna inflacja wyniosła w sierpniu 31,51%, podczas gdy niezależna grupa ENAG oszacowała ją na 49,03%. Ceny mieszkań, wody, energii elektrycznej i gazu były o 39,77% wyższe niż rok wcześniej, żywność podrożała o 33,79%, a transport o 35,08%. To sprawia, że stopa procentowa Banku Centralnego Republiki Turcji wynosząca 37% nie wydaje się tak nadzwyczajna, jak mogłoby się wydawać.

W porównaniu z oficjalnymi danymi dotyczącymi inflacji oszczędzający uzyskują stosunkowo niewielki realny zwrot. W porównaniu z szacunkami ENAG nadal tracą na wartości. Sytuację pogarsza zależność Turcji od importowanej energii. Ropa naftowa i inne towary importowane muszą być w dużej mierze opłacane w walucie obcej, co oznacza, że słabsza lira podnosi koszty krajowe. Z drugiej strony decydenci mają powody, by tolerować stopniową deprecjację, ponieważ tańsza waluta może pomóc tureckim eksporterom w konkurowaniu na rynkach zagranicznych.

600 miliardów dolarów „pod poduszką”

Tureckie gospodarstwa domowe nie zostały jednak całkowicie zaskoczone. Władze szacują, że poza systemem bankowym znajduje się złoto o wartości około 600 miliardów dolarów, w większości w postaci fizycznych monet i biżuterii, tradycyjnie określanych jako przechowywane „pod poduszką”. W tych ukrytych zapasach prawdopodobnie znajdują się również stablecoiny i bitcoin (BTC).

Waluty obce pozostają kolejną drogą ucieczki, stanowiąc około 38% do 41% depozytów, podczas gdy nieruchomości oferują alternatywne miejsce do przechowywania majątku. Do tej listy dołączyły kryptowaluty. Turcja zajęła 14. miejsce w rankingu Chainalysis „2025 Global Crypto Adoption Index” i była liderem w regionie Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej pod względem wolumenu transakcji wynoszącego około 200 miliardów dolarów rocznie. W tym kontekście bitcoin i USDT mogą wydawać się mniej spekulacyjnymi zabawkami, a bardziej alternatywnymi instrumentami oszczędnościowymi.

Bitcoin jest legalny, ale nie kupuj za niego lunchu

Oto pułapka regulacyjna. Mieszkańcy Turcji mogą legalnie kupować, posiadać i sprzedawać bitcoiny, ale przepis banku centralnego z 2021 r. zabrania wykorzystywania kryptowalut do bezpośredniego płacenia za towary i usługi. Mieszkańcy mogą zasilać regulowane platformy lirą, kupować bitcoiny lub USDT, a następnie zamieniać te aktywa z powrotem na lirę. Turecka ustawa o aktywach kryptograficznych z 2024 r. poddała również platformy nadzorowi Rady Rynków Kapitałowych, zaostrzając nadzór, jednocześnie pozostawiając sam handel w sferze legalności.

Tak więc turecki oszczędzający może obserwować, jak wartość jednego bitcoina zbliża się do 4 milionów lir, legalnie kupić jego ułamek i trzymać go jako alternatywę dla gotówki. Po prostu nie może go wydać przy kasie. Przy oficjalnej inflacji wciąż przekraczającej 31% i lirze bijącej kolejne rekordy w złym kierunku, to, co Turcy nazywają „pieniędzmi”, staje się zaskakująco skomplikowaną kwestią.