Elon Musk zegt dat 'geld in 2036 geen rol meer zal spelen', nu robotica en AI de wereldmarkten overspoelen

Musk deed deze voorspelling tijdens een uitgebreid interview met Zanny Minton Beddoes, hoofdredacteur van The Economist. Het interview werd opgenomen in de Gigafactory in Texas en eind juli 2026 gepubliceerd als onderdeel van de Insider-serie van het tijdschrift.

"Je hebt geld nodig voor voedsel, huisvesting, vervoer en entertainment," zei Musk. "Als dat zo overvloedig aanwezig is, waar heb je dan nog geld voor nodig?"

Hij voorspelde deflatie in plaats van inflatie, met het argument dat de productie de geldhoeveelheid zou overtreffen naarmate robots en AI de productie overnemen. Hij suggereerde ook dat overheden gewoon cheques aan burgers zouden kunnen uitreiken zodra goederen in voldoende mate beschikbaar zijn.

Een voorspelling met een voorgeschiedenis

Musk heeft al eerder varianten op dit idee geopperd. In eerdere gesprekken met ondernemer Peter Diamandis beschreef hij hoe een „universeel hoog inkomen“ het basisinkomen zou vervangen, werk optioneel zou worden en geld zijn relevantie zou verliezen naarmate AI en humanoïde robots meer produceren dan de menselijke behoeften vereisen.

Musk heeft de „Culture“-romans van Iain M. Banks aangehaald als model voor hoe een positieve AI-toekomst eruitziet. In die boeken zorgen geavanceerde machine-intelligenties, „Minds“ genaamd, voor de productie en logistiek; burgers hebben geen materiële behoeften en geld wordt gezien als een teken van armoede in plaats van als een hulpmiddel. SpaceX vernoemt zijn droneschepen naar vaartuigen uit de serie.

Diamandis pleit al jaren via de XPRIZE Foundation voor een soortgelijk overvloedargument. Hij stelt dat exponentiële vooruitgang op het gebied van energie, computerkracht, robotica en productie de kosten van veel goederen zal terugbrengen tot de kosten van grondstoffen en elektriciteit.

Andere technologen delen delen van deze visie. Mustafa Suleyman heeft gesproken over een universeel basisinkomen dat is gebaseerd op overvloedige intelligentie. Sam Altman heeft experimenten met een basisinkomen gefinancierd en tegelijkertijd AI-systemen ontwikkeld die grootschalige uitkeringen mogelijk zouden kunnen maken. De voorspellingen van Ray Kurzweil over de singulariteit gaan er al lang van uit dat versnelde rekenkracht tot een soortgelijke overvloed leidt.

Economen trekken de tijdlijn in twijfel

Niet iedereen is het ermee eens dat AI zulke dingen zal doen en dat de datum 2036 haalbaar is. Economen van het American Institute for Economic Research en schrijvers van The Daily Economy stellen dat schaarste niet verdwijnt wanneer robots fysieke goederen goedkoop maken. Het verschuift. Een huis met een specifiek uitzicht, een plaats op een topschool of de aandacht van veelgevraagde mensen blijft schaars, hoe goedkoop geproduceerde goederen ook worden. Geld, of iets dergelijks, regelt nog steeds de toegang tot die zaken.

Critici hebben ook vragen gesteld over het bestuur. Als een klein aantal bedrijven eigenaar is van de robots en de energie-infrastructuur die ze aandrijft, gebeurt de verdeling van de daaruit voortvloeiende overvloed niet vanzelf. De waardering van Tesla zelf, die deels is gebaseerd op de ambities rond de Optimus-robot, hangt nog steeds af van investeerders die rendement verwachten in de valuta waarvan Musk zegt dat die binnenkort minder belangrijk zal worden.

Economen Tyler Cowen en Noah Smith hebben gewezen op comparatief voordeel als een beperkende factor. Zelfs in een wereld waarin AI bij de meeste taken beter presteert dan mensen, kunnen mensen nog steeds een loon bedingen op gebieden waar menselijke aanwezigheid, beoordelingsvermogen of verantwoordelijkheid schaars zijn. De beschikbaarheid van energie, grond voor datacenters en robotfabrieken, en het tempo waarin instellingen de vervanging van arbeidskrachten kunnen opvangen, zouden wel eens de echte beperkingen kunnen blijken te zijn, en niet de intelligentie van de machines zelf.

Waarom dit belangrijk is

Deze voorspelling komt op een moment dat overheden, investeerders en werknemers al worstelen met de snelheid waarmee AI en automatisering de economie doordringen. Als Musk ook maar gedeeltelijk gelijk heeft, wijst dit op:

• Dalende prijzen voor goederen en diensten die verband houden met geautomatiseerde productie
• Toenemende druk op overheden om grootschalige inkomensoverdrachten te financieren
• Een verschuiving in waar schaarste en waarde zich concentreren, naar energie, grond en aandacht in plaats van naar geproduceerde goederen

Musk heeft erkend dat de overgang „hobbelig“ zal zijn en sociale spanningen kan veroorzaken, aangezien banen sneller verdwijnen dan dat er nieuwe functies voor in de plaats komen. Die erkenning sluit beter aan bij wat eerdere automatiseringsgolven daadwerkelijk hebben opgeleverd: ongelijke voordelen, daadwerkelijke ontwrichting en instellingen die onder druk gedwongen worden zich aan te passen, in plaats van een soepele overgang naar overvloed voor iedereen in één keer.

Geld fungeert als een manier om afwegingen bij schaarste te coördineren. Robots die huizen bouwen of entertainment genereren, nemen niet alle schaarse hulpbronnen weg. Energie, grond, politieke macht en echte vernieuwing blijven beperkt. Welk systeem ze ook toewijst, het zal nog steeds een prijssignaal nodig hebben, of dat nu geld heet of niet.

Het komende decennium zal uitwijzen welke beperkingen daadwerkelijk standhouden. De voorspelling van Musk roept reële vragen op over wat er gebeurt zodra machines meer kunnen produceren dan mensen nodig hebben. Of het antwoord tegen 2036 komt, en of het de rol van geld wegneemt in plaats van de vorm ervan te veranderen, blijft een open vraag.