جرمی گرنتم می‌گوید اسپیس‌ایکس اوج حباب هوش مصنوعی را تعریف می‌کند و بیت‌کوین را «یاوه‌گویی غیرضروری» می‌داند

جرمی گرنتهام، هم‌بنیان‌گذار شرکت سرمایه‌گذاری نهادی GMO مستقر در بوستون، این اظهارات را در جریان یک مصاحبه گسترده در مجموعه یوتیوب استیون بارتلت با عنوان «The Diary of a CEO» مطرح کرد. در مصاحبه تأکید شده که این اظهارات نظرهای شخصی گرنتهام است و «نظر GMO نیست». او از شش دهه تجربه در بازار و کارنامه‌ای که شامل مدیریت دارایی تا سقف ۱۶۵ میلیارد دلار در اوج بوده، بهره گرفت.

حباب هوش مصنوعی و آنچه در ادامه می‌آید

گرنتهام هوش مصنوعی را در کنار راه‌آهن و اینترنت به‌عنوان یکی از ایده‌های تعیین‌کننده دو قرن گذشته قرار داد. او استدلال کرد که همین تمایز دقیقاً همان چیزی است که لحظه کنونی را خطرناک می‌کند.

گرنتهام به بارتلت گفت: «حباب‌های بزرگ همیشه پیرامون مهم‌ترین ایده‌ها شکل می‌گیرند. راه‌آهن؛ همه می‌دیدند که دنیا را تغییر می‌دهد. و همه می‌خواستند پولشان را در آن بگذارند. بیش‌ازحد سرمایه‌گذاری کردند و با اینکه راه‌آهن ایده‌ای فوق‌العاده قدرتمند بود، سهام راه‌آهن فروپاشید و همه مقدار زیادی پول از دست دادند.»

او گفت هوش مصنوعی همان مسیر را طی می‌کند. آمازون، به گفته او، در جهش فناوری سال ۱۹۹۹ شش تا هفت برابر رشد کرد و سپس در سقوط بازار ۹۲٪ افت کرد. بعدتر اما دنیای خرده‌فروشی را در اختیار گرفت. گرنتهام انتظار دارد هوش مصنوعی نیز مسیر مشابهی داشته باشد: ایده می‌ماند، اما سهام نه.

او گفت: «اگر به داده‌ها نگاه کنید، با تاریخ سازگار است که اوج خیلی زود رخ دهد.»

گرنتهام افزود:

«این، به نظر من، بزرگ‌ترین حباب سرمایه‌گذاری در تاریخ آمریکا است.»

او اسپیس‌ایکس را روشن‌ترین نماد افراط سفته‌بازانه دانست و گفت این شرکت بازار قابل‌دستیابی خود را معادل یک‌چهارم تولید ناخالص داخلی جهان تعریف می‌کند و از فرصت‌هایی مانند استخراج از سیارک‌ها سخن می‌گوید. او اظهار کرد: «در ۵۰ سال آینده، مردم به گذشته نگاه می‌کنند و درباره اسپیس‌ایکس و امیدنامه‌اش قصه می‌گویند، همان‌طور که درباره حباب دریای جنوب قصه می‌گویند.»

توصیه‌های گرنتهام

نسخه پرتفوی گرنتهام برای سرمایه‌گذاران عادی مشخص است. او گفت حدود ۶۰٪ پول را در یک شاخص گسترده از سهام خارج از آمریکا سرمایه‌گذاری کنید؛ شامل بازارهای نوظهور، اروپا، ژاپن، کانادا و استرالیا. او اشاره کرد که بازارهای نوظهور طی ۱۲ ماه گذشته ۶۵٪ رشد کرده‌اند، در حالی که S&P 500 رشد ۲۵٪ داشته است.

به نظر او، باقی‌مانده باید در اوراق قرضه، یک موقعیت کوچک در فلزات گران‌بها مانند طلا و نقره، و در صورت امکان در املاک و مستغلات قرار گیرد. او سرمایه‌گذاران را به treasurydirect.gov ارجاع داد تا راهی برای خرید مستقیم اوراق قرضه دولتی آمریکا بدون پرداخت کارمزد کارگزاری باشد.

او درباره سهام آمریکا صریح بود. او گفت: «سهام آمریکا را نداشته باشید. این یک راهبرد ساده است که می‌توانید به آن عمل کنید.»

برای ارائه زمینه، گرنتهام به بازار سهام ژاپن اشاره کرد که در سال ۱۹۸۹ در نسبت ۶۵ برابر سود به اوج رسید و سپس ۲۰ سال سقوط کرد. برای بازگشت کامل نیکی به سطح قبلی ۳۵ سال زمان برد. او گفت بازار آمریکا امروز با نسبت ۳۵ تا ۴۰ برابر سود معامله می‌شود؛ نه به افراط ژاپن در اوج، اما بسیار بالاتر از معیارهای تاریخی.

این پیام در زمانی مطرح می‌شود که مشارکت سرمایه‌گذاران خرد در بازار سهام آمریکا به بالاترین سطح خود در تاریخ مدرن رسیده است. سرمایه‌گذاران حقیقی در سال ۲۰۲۵ مبالغ بی‌سابقه‌ای سرمایه را به وال‌استریت هدایت کردند و معامله‌گران خرد همچنین سهم بزرگ‌تری از فعالیت کلی بازار را به خود اختصاص دادند. نیروهای بلندمدت نشان می‌دهد این مشارکت افزایش‌یافته احتمالاً بیشتر دوام می‌آورد تا اینکه کاملاً عقب‌نشینی کند، اما وقتی سرمایه‌گذاران خرد به‌شدت به بازار متعهد باشند، در یک افت ۷۰ درصدی چه بر سرشان می‌آید؟

چرا وال‌استریت این را به شما نمی‌گوید

گرنتهام استدلال کرد شرکت‌های بزرگ سرمایه‌گذاری، به‌صورت ساختاری انگیزه دارند فارغ از ارزش‌گذاری‌ها خوش‌بین بمانند. او مناظره‌ای در سال ۱۹۹۸ یا ۱۹۹۹ را در برابر ۱۲۰۰ تحلیل‌گر روایت کرد که در آن ۹۹٪ از ۴۰۰ نفر که خود را متخصص بازار معرفی می‌کردند اذعان داشتند بازار به گونه‌ای قیمت‌گذاری شده که وقوع یک بازار خرسی بزرگ را تضمین می‌کند. اما هیچ‌یک از کارفرمایانشان به‌طور عمومی به مشتریان هشدار ندادند.

او تأکید کرد: «هیچ‌وقت از مشاوران سرمایه‌گذاری چنین توصیه‌ای نمی‌گیرید که دُم‌تان را از بازار بیرون بکشید. این برای کسب‌وکارشان خوب نیست، و هرگز این را به شما نخواهند گفت.»

او توضیح داد که GMO در دو سال و یک‌چهارم زمانی که پیش از سقوط سال ۲۰۰۰ به مشتریان هشدار می‌داد، نیمی از فهرست مشتریانش را از دست داد؛ صرفاً چون در آن دوره بازار همچنان بالا می‌رفت و مشتریان احتیاط را با بی‌کفایتی یکی می‌گرفتند.

قیمت مسکن و نابرابری

گرنتهام درباره مسکن هم نظر داد. او گفت در بریتانیا، یک خانه معمولی در سال ۱۹۹۴ به قیمت ۳.۴ برابر درآمد خانوادگی فروخته می‌شد. این نسبت از آن زمان در برخی مناطق به بیش از ۱۰ برابر رسیده است. او گفت افت ۳۰ درصدی قیمت، هرچند قابل‌توجه است، اما همچنان خانه‌ها را طبق معیارهای تاریخی گران باقی می‌گذارد.

درباره نابرابری، او گفت ضریب جینی آمریکا—که معیاری برای تمرکز ثروت است—اکنون در کنار برزیل و مکزیک قرار می‌گیرد. او خواستار تغییر تدریجی در سیاست مالیاتی شد و اشاره کرد که بین سال‌های ۱۹۳۵ تا ۱۹۷۵، یک‌چهارم پایین درآمدی کمی بالاتر از میانگین رشد داشتند، در حالی که یک‌چهارم بالایی کمی پایین‌تر از میانگین؛ و نتیجه آن رفاه فراگیر بود. او گفت: «ما در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۶۰ و ۴۰ خیلی بیشتر از امروز به فقرا کمک می‌کردیم و از ثروتمندان مالیات می‌گرفتیم.»

دیدگاه گرنتهام درباره بیت‌کوین

گرنتهام درباره رمزارزها بی‌ابهام بود. او به بارتلت گفت هیچ‌کدام ندارد، هیچ‌وقت نداشته و قصد ندارد هیچ‌وقت داشته باشد.

«فکر می‌کنم یک چیز بیهوده و مزخرفِ غیرضروری است. هیچ چیزی را تسهیل نمی‌کند جز جابه‌جایی پول توسط مجرمان تا دیده نشوند. چون مدام بالا و پایین می‌پرد، ذخیره ارزش نیست؛ همین‌طور از ۱۲۰ هزار دلار به ۶۰ هزار دلار افت کرد چون دلش خواست. پس پایدار نیست. نوسانش لعنتی زیاد است.»

گرنتهام ادامه داد:

«به‌طور راحت هم به‌عنوان وسیله مبادله استفاده نمی‌شود. نمی‌توانید به راحتی وارد یک مغازه شوید و از آن استفاده کنید. فقط یک کار را خیلی خیلی خوب انجام می‌دهد: ابزار فوق‌العاده‌ای برای سفته‌بازی است.»

وقتی مستقیم از او پرسیدند آیا بیت‌کوین در نهایت به صفر می‌رسد، درنگ نکرد. او گفت: «خب، در آینده دور، بله، قطعاً به صفر می‌رود، اما ممکن است زمان زیادی ببرد. و می‌دانید، در آینده دور، همه‌چیز به صفر می‌رسد.»

توصیه به کارآفرینان و کارکنان

برای بنیان‌گذاران، گرنتهام گفت اگر ممکن است همین حالا سرمایه را قفل کنید، ذخایر نقدی بسازید و خود را برای تنگ‌تر شدن بازارهای اعتباری آماده کنید. برای کارکنان، توصیه او این بود که مهارت‌های عملی و بادوام—به‌ویژه در مهندسی، تعمیرات مکانیکی و علوم—را توسعه دهند و پیوندهای اجتماعی محکم ایجاد کنند.

وقتی از او پرسیدند آیا زندگی در آمریکا را توصیه می‌کند یا نه، از پاسخ مستقیم خودداری کرد و به فرسایش قرارداد اجتماعی کشور و گسترش نابرابری اشاره کرد. او دانمارک، ژاپن، فرانسه و آلمان را به‌عنوان جوامعی با شبکه‌های حمایتی قوی‌تر و نتایج بهتر در معیارهایی مانند مرگ‌ومیر مادران و امید به زندگی مثال زد.