Türkiye’nin para birimi dibe vururken Bitcoin fiyatı 4 milyon liraya yaklaştı

Bir Bitcoin Neredeyse 4 Milyon Lira

Beş yıl önce, bir Türk tasarruf sahibi bir ABD doları satın almak için dokuz liradan az bir miktara ihtiyaç duyuyordu. Bugün ise aynı doların fiyatı neredeyse 49 liraya ulaştı. Bitcoin (BTC) karşısında ise rakamlar tamamen rayından çıktı. Bir bitcoin şu anda yaklaşık 3,95 milyon ila 3,96 milyon lira arasında el değiştiriyor ve bir zamanlar sıradan görünen döviz kurunu yedi haneli bir fiyat etiketine dönüştürüyor.

Tuhaf olan ise Türkiye’nin ani bir para birimi çöküşü yaşamamış olması. Bunun yerine, lira satın alma gücünü kademeli olarak kaybetmiş; resmi enflasyon verilerine göre son bir yılda dolar karşısında yaklaşık %18 değer kaybetmiş ve son beş yılda satın alma gücünün yaklaşık %86'sını yitirmiştir. Bu, halen yaklaşık 1,4 trilyon ila 1,6 trilyon dolar arasında ölçülen bir ekonomide yaşanan yavaş bir sıkışma sürecidir.

%37’lik Faiz Oranı Hâlâ Yeterli Bir Koruma Sağlamıyor

Ağustos ayında resmi enflasyon %31,51 olarak açıklanırken, bağımsız enflasyon grubu ENAG’ın hesaplamasına göre bu oran %49,03 oldu. Konut, su, elektrik ve gaz fiyatları bir yıl öncesine göre %39,77, gıda fiyatları %33,79 ve ulaşım fiyatları ise %35,08 arttı. Bu durum, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın %37’lik politika faiz oranını, kulağa geldiği kadar olağanüstü göstermiyor.

Resmi enflasyon rakamına göre, tasarruf sahipleri nispeten düşük bir reel getiri elde ediyor. ENAG’ın tahminine göre ise, tasarruf sahipleri hâlâ değer kaybediyor. Türkiye’nin ithal enerjiye bağımlılığı, durumu daha da zorlaştırıyor. Petrol ve diğer ithalat kalemlerinin bedeli büyük ölçüde dövizle ödenmek zorunda; bu da liranın değer kaybetmesinin yurt içi maliyetleri artırdığı anlamına geliyor. Öte yandan, politika yapıcıların kademeli değer kaybını tolere etmek için nedenleri var; zira daha ucuz bir para birimi, Türk ihracatçılarının yurt dışında rekabet etmesine yardımcı olabilir.

“Yastık Altında” Bekleyen 600 Milyar Dolar

Türk hanehalkları bu duruma tam olarak hazırlıksız yakalanmış sayılmaz. Yetkililer, yaklaşık 600 milyar dolar değerinde hane halkı altınının bankacılık sistemi dışında bulunduğunu tahmin ediyor; bunun büyük bir kısmı, geleneksel olarak “yastık altında” tutulduğu söylenen fiziksel sikke ve mücevherlerden oluşuyor. Stabilcoinler ve bitcoin (BTC) de muhtemelen bu yastık altı birikimlerinin içinde yer alıyor.

Döviz, mevduatların yaklaşık %38 ila %41’ini oluşturarak bir başka kaçış yolu olmaya devam ederken, gayrimenkul de serveti saklamak için bir başka seçenek sunuyor. Kripto paralar da bu listeye katıldı. Türkiye, Chainalysis’in 2025 Küresel Kripto Benimseme Endeksi’nde 14. sırada yer aldı ve yıllık yaklaşık 200 milyar dolarlık işlem hacmiyle Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölgesinde başı çekti. Bu bağlamda Bitcoin ve USDT, spekülatif oyuncaklardan çok alternatif tasarruf araçları gibi görünebilir.

Bitcoin Yasal, Ancak Onunla Öğle Yemeği Satın Almayın

İşte mevzuattaki püf noktası. Türkiye’de ikamet edenler yasal olarak bitcoin satın alabilir, elinde tutabilir ve satabilir, ancak 2021 tarihli bir merkez bankası düzenlemesi, mal ve hizmetlerin doğrudan kripto parayla ödenmesini yasaklamaktadır. İkamet edenler, düzenlemeye tabi platformlara lira yatırabilir, bitcoin veya USDT satın alabilir ve daha sonra bu varlıkları tekrar liraya çevirebilir. Türkiye’nin 2024 Kripto Varlık Kanunu, platformları Sermaye Piyasaları Kurulu’nun denetimi altına alarak denetimi sıkılaştırırken, ticaretin kendisini yasal olarak sürdürmeye devam etmesine izin verdi.

Dolayısıyla, bir Türk tasarruf sahibi, bir bitcoin’in 4 milyon liraya yaklaşmasını izleyebilir, bunun bir kısmını yasal olarak satın alabilir ve nakit yerine alternatif olarak elinde tutabilir. Ancak kasada bunu harcayamazlar. Resmi enflasyonun hâlâ %31’in üzerinde seyretmesi ve liranın ters yönde yeni rekorlar kırmasıyla birlikte, Türklerin “para” olarak adlandırdıkları şeyin ne olduğu, şaşırtıcı derecede karmaşık bir soru haline geliyor.