BIS waarschuwt dat stablecoins de kapitaalcontroles omzeilen terwijl de dollarisering in een stroomversnelling komt

Een werkdocument van de Bank voor Internationale Betalingen (BIS), dat in juli 2026 werd gepubliceerd door BIS-economen Boris Hofmann, Aaron Mehrotra en Jan Paulick, vergelijkt de opkomst van stablecoins in opkomende en ontwikkelingslanden met „deposito-dollarisering“, de al lang bestaande praktijk waarbij spaargeld op bankrekeningen in vreemde valuta wordt aangehouden. Het document is gebaseerd op gegevens over de dollarisering van deposito’s uit meer dan 130 economieën van 1990 tot 2019, en op gegevens over stablecoin-stromen van Chainalysis uit 184 landen van 2017 tot 2024.

De marktkapitalisatie van stablecoins is sinds 2023 bijna verdrievoudigd, vrijwel volledig aangedreven door de twee grootste aan de Amerikaanse dollar gekoppelde tokens, USDT van Tether en USDC van Circle, aldus het artikel. Deze twee tokens zijn goed voor meer dan 80% van de totale marktkapitalisatie van stablecoins.

Dezelfde drijfveren, verschillende uitkomsten

De onderzoekers ontdekten dat de dollarisering van deposito’s en de instroom van stablecoins reageren op vergelijkbare economische druk. Beide nemen toe wanneer de wisselkoers van een land sterk doorwerkt in de lokale inflatie, en beide stijgen tijdens financiële crises.

Eén verschil sprong eruit. Bankencrises gaan gepaard met een grotere instroom van stablecoins, maar niet met een hogere dollarisering van deposito’s. Staatsschuldencrises vertonen het tegenovergestelde patroon: ze zorgen voor een stijging van de dollarisering van deposito’s met 4 tot 6 procentpunten over een periode van tien jaar, terwijl ze nauwelijks invloed hebben op de instroom van stablecoins.

Hofmann, Mehrotra en Paulick schreven dat het verband met bankcrises logisch is, aangezien stablecoins buiten het traditionele banksysteem opereren en aantrekkelijker worden wanneer banken de bron van instabiliteit zijn.

De bruto-instroom van stablecoins ten opzichte van het bbp was in 2019 in alle landen vrijwel nul. In 2021 was de mediane instroom gestegen tot ongeveer 1,2% van het bbp, waarbij sommige landen een instroom van bijna 7% van het bbp zagen. In 2023 was de mediaan gedaald tot ongeveer 0,9% van het bbp.

Kapitaalcontroles hebben geen invloed op stablecoins

De duidelijkste bevinding van het artikel voor beleidsmakers betreft regelgeving. Landen die goedkeuring vereisen voor ingezetenen om bankrekeningen in vreemde valuta aan te houden, kenden op basis van gegevens uit de periode 2000-2016 een dollarisatie van deposito’s die ongeveer 25 tot 32 procentpunten lager lag dan in landen zonder dergelijke regels.

Bij stablecoins was een dergelijke reactie niet waarneembaar. De onderzoekers vonden geen statistisch significant verband tussen beperkingen op het grensoverschrijdende gebruik van stablecoins en de omvang van de instroom van stablecoins.

Het artikel schrijft dit toe aan de plaats waar stablecoins circuleren. Bankdeposito’s bevinden zich bij gereguleerde instellingen waar toezichthouders direct toegang toe hebben. Stablecoins circuleren op openbare blockchains en kunnen worden bewaard in niet-gehoste wallets, buiten het bereik van diezelfde regels.

Dollarisering is moeilijk ongedaan te maken

Beide vormen van dollarisatie vertoonden in de gegevens een hoge persistentie. Zodra de dollarisatiegraad van de deposito’s in een land stijgt, blijft deze doorgaans op een hoog niveau, zelfs nadat de inflatie of crisis die hieraan ten grondslag lag, voorbij is. Autoregressieve schattingen plaatsen de persistentiecoëfficiënt op bijna 0,8 voor zowel geavanceerde als opkomende economieën, een cijfer dat sinds 2000 niet is veranderd.

De onderzoekers zochten ook naar aanwijzingen dat stablecoins simpelweg bankdeposito’s vervangen als middel om dollars aan te houden. Ze vonden slechts beperkt bewijs voor een dergelijke vervanging, wat suggereert dat de vraag naar stablecoins in opkomende markten afkomstig is van andere gebruikers – mogelijk jonger en meer technisch georiënteerd – in plaats van dat bestaande dollardeposito’s worden omgezet in cryptovaluta.

Inflatierisico verloopt niet lineair

Aan de hand van een ‘inflation-at-risk’-model dat werd toegepast op 91 opkomende en ontwikkelingslanden, stelden de auteurs van de BIS vast dat de relatie tussen dollarisatie en inflatie niet lineair is. Landen met een zeer lage dollarisatie vertoonden geen noemenswaardig inflatie-effect. Landen met een matige dollarisatie vertoonden over de hele verdeling een iets hoger inflatierisico. Landen met de hoogste dollarisatiegraad vertoonden een lager inflatierisico, met name aan de bovenkant van de verdeling.

De auteurs beschrijven dit als een situatie waarin sterk gedollariseerde economieën in feite de geloofwaardigheid van de Amerikaanse dollar als anker importeren. Het rapport vond beperkt bewijs dat dollarisatie invloed heeft op de manier waarop schokken in het monetaire beleid doorwerken in groei, inflatie of wisselkoersen.

Wat de toekomst brengt

De auteurs waarschuwen dat de acceptatie van stablecoins wellicht niet in hetzelfde tempo zal blijven groeien als recentelijk, en dat lessen uit decennia van bankdollarisatie mogelijk niet volledig van toepassing zijn op een systeem dat is opgezet om buiten het toezicht op het financiële stelsel te opereren. Toch stelt het artikel dat, als de groei van stablecoins in opkomende markten doorzet, centrale banken en ministeries van Financiën te maken krijgen met een kanaal voor blootstelling aan de Amerikaanse dollar dat niet kan worden beheerd met de bestaande instrumenten voor kapitaalstromen.