چه اتفاقی می‌افتد وقتی دو ماینر در همان ثانیه یک بلاک پیدا می‌کنند؟ نگاهی به رقابت بلاک یتیم در شبکه

چرا دو ماینر می‌توانند هم‌زمان «برنده» شوند

استخراج بیت‌کوین یک مسابقه است، بدون داوری که خط پایان را به‌صورت لحظه‌ای زیر نظر داشته باشد. یک بلاک جدید باید به‌صورت فیزیکی در سراسر یک شبکهٔ جهانی منتشر شود (یعنی از نود به نود بپرد) تا هر شرکت‌کننده‌ای بر سر این‌که نوک فعلی زنجیره کجاست به توافق برسد. این سفر چند ثانیه طول می‌کشد و گاهی روی اتصال‌های شلوغ بیشتر هم می‌شود.

اگر ماینر دومی پیش از آن‌که بلاک اول کاملاً به او برسد، بلاک معتبر خودش را پیدا کند، روی نسخه‌ای می‌سازد که آخرین بار دیده است (معمولاً بلاک قبلی) و بلاک رقیب خودش را پخش می‌کند. برای یک بازهٔ کوتاه، دو بلاک به‌یک‌اندازه معتبر در یک ارتفاع وجود دارند؛ هرکدام با مجموعهٔ تراکنش‌های تأییدشدهٔ خود و پیشنهاد خودش برای این‌که بعد چه اتفاقی بیفتد.

هیچ‌کدام از این بلاک‌ها «اشتباه» نیستند، چون هر دو تمام قواعد پروتکل را رعایت می‌کنند؛ تنها چیزی که آن‌ها را از هم جدا می‌کند زمان‌بندی و این است که کدام نودها اتفاقاً کدام بلاک را زودتر شنیده‌اند. تقریباً نیمی از شبکه در نهایت روی یکی از گزینه‌ها ماین می‌کند، بقیه روی دیگری، و بیت‌کوین برای لحظاتی دو نسخهٔ هم‌زمان و صادقانه از خودش دارد.

بن‌بست در عمل چطور شکسته می‌شود

بیت‌کوین این وضعیت را با رأی‌گیری، مرجعیت، یا این‌که چه کسی از نظر فنی بلاک را اول پیدا کرده حل نمی‌کند. همان‌طور که همه‌چیز را حل می‌کند حلش می‌کند: هر زنجیره‌ای که اثباتِ کارِ بیشتری انباشته کند زنجیره‌ای می‌شود که همهٔ نودها به آن سوئیچ می‌کنند، و بلاک(ها)ی طرف دیگر کنار گذاشته می‌شوند.

کنار گذاشته شدن به این معنی نیست که تاریخ نابود شده یا بازنویسی شده است؛ اما یعنی آن بلاک که «یتیم‌شده» یا «کهنه/استیل» (stale) نامیده می‌شود، دیگر جزو زنجیره‌ای که همه می‌شناسند نیست، و هر تراکنشی داخل آن که در سمت برنده هم تأیید نشده باشد، صرفاً دوباره به ممپول برمی‌گردد تا در یک بلاک آینده دوباره برداشته شود.

بیشتر وقت‌ها، این وضعیت فقط با یک بلاک اضافه حل می‌شود و هیچ‌کس بیرون از حلقه‌های زیرساخت ماینینگ متوجه نمی‌شود. یک رقابت واقعاً دو-بلاک-عمیق (جایی که بن‌بست somehow یک دور کاملِ اضافی را هم بدون جلو افتادن یکی از طرفین دوام می‌آورد) آن‌قدر کمیاب است که وقتی رخ می‌دهد تیتر خبر می‌شود، دقیقاً چون لازم دارد شانسِ شبیهِ پرتاب سکه، دو بار پشت سر هم به همان شکل بیفتد.

پروندهٔ مارس ۲۰۲۶: وقتی پرتاب سکه تکرار شد

دقیقاً همین اتفاق در ۲۴ مارس ۲۰۲۶ افتاد. پس از آن‌که آنت‌پول و Foundry USA هرکدام با فاصلهٔ دوازده ثانیه نسخهٔ خودشان از بلاک ۹۴۱٬۸۸۱ را تولید کردند، ViaBTC با بلاک ۹۴۱٬۸۸۲ نسخهٔ آنت‌پول را گسترش داد، در حالی‌که Foundry هم با تکیه بر نوک زنجیرهٔ خودش، نسخهٔ خودش را توسعه داد. برای مدت یک بلاک، شبکه واقعاً به دو نیمه میان دو زنجیرهٔ معتبر تقسیم شد. سپس Foundry جلو افتاد و بلاک‌های ۹۴۱٬۸۸۳ تا ۹۴۱٬۸۸۶ را پشت سر هم استخراج کرد (شش بلاک پیاپی روی شاخهٔ خودش) تا زنجیره‌اش به گفتهٔ یکی از توسعه‌دهندگان بیت‌کوین که این رویداد را دنبال می‌کرد «با اختلاف زیادی سنگین‌ترین» شود.

همهٔ نودها به نسخهٔ Foundry بازسازمان‌دهی (reorg) کردند و بلاک‌هایی که آنت‌پول و ViaBTC استخراج کرده بودند یتیم شدند؛ ماینرهایشان پاداش بلاک و کارمزدهای آن کار را از دست دادند، هرچند خودِ تراکنش‌ها دوباره به ممپول برگشتند و کمی بعد دوباره تأیید شدند.

تحلیل‌گر بیت‌کوین b10c که نخستین بار این رویداد را به‌صورت عمومی مطرح کرد، آن را «یک فورک/ری‌اورگِ دو بلاکیِ تا حدی نادر بین Foundry و AntPool+ViaBTC» نامید. «نادر» درست است، اما این رویداد همچنین توجه‌ها را به یک روند کم‌راحت‌تر هم جلب کرد؛ یعنی این‌که کنار هم قرار گرفتن شش بلاک پیاپی برای Foundry برای استخری که از قبل سهم بزرگی از هش‌ریت شبکه را در اختیار دارد آسان‌تر است، و پوشش این رویداد اشاره کرد که حاشیهٔ سودهای در حال کوچک شدن باعث شده ماینرهای کوچک‌تر از میدان خارج شوند و تمرکز هش‌پاور در چند استخر بزرگ‌تر افزایش یابد.

شبکهٔ متمرکزتر الزاماً رقابتِ تک‌بلاکی را رایج‌تر نمی‌کند، اما شانس یک استخرِ دارای منابع برای بردن هر رقابت مشخص (و پشت سر هم چیدن بلاک‌های بعدی که به آن پایان می‌دهند) را به‌طور قابل اندازه‌گیری‌ای بهتر از شانس یک ماینر کوچک می‌کند.

نسخهٔ روزمره‌اش کسل‌کننده است، و دقیقاً همین نکته است

ری‌اورگ‌های دو بلاکی استثنا هستند؛ اما وضعیت رقابتیِ زیربناییِ پشت آن‌ها نیست. با بیرون کشیدن زمان‌مهرهای واقعی بلاک‌ها مستقیماً از mempool.space برای سه روز پیش از ری‌اورگ (ارتفاع‌های ۹۴۱٬۴۵۲ تا ۹۴۱٬۸۸۷)، ۴۰ مورد از ۴۳۵ فاصلهٔ بین بلاک‌های پیاپی (حدود ۹.۲٪) در بازهٔ ۶۰ ثانیه‌ای نسبت به هم قرار داشتند، از جمله یک جفت با فاصلهٔ فقط ۵ ثانیه. هرکدام از این نزدیک‌به‌وقوع‌ها لحظه‌ای است که در آن یک وضعیت رقابتی واقعی، هرچند کوتاه، در شبکه وجود داشته است.

تقریباً همهٔ آن‌ها در همان تک‌بلاک بعدی، بی‌سروصدا حل می‌شوند، چون ماینر بعدی که بلاکی پیدا می‌کند در غالب موارد صرفاً روی همان نوکی می‌سازد که زودتر به او رسیده است، و احتمال دو بن‌بست پشت سر هم کم است. رلهٔ بلاک فشرده (compact block relay) و شبکه‌های رلهٔ اختصاصیِ کم‌تأخیر مانند FIBRE، که اکنون بیشتر استخرهای بزرگ از آن استفاده می‌کنند، تأخیرهای انتشار که باعث رقابت می‌شوند را نسبت به سال‌های اولیهٔ بیت‌کوین کوتاه‌تر کرده‌اند (و دقیقاً به همین دلیل است که رقابتی که دو بلاک کامل دوام بیاورد، مثل آنچه برای آنت‌پول و Foundry رخ داد، آن‌قدر نادر است که خبرساز می‌شود نه عادی).