Người mê vàng gặp ác mộng: cỗ máy in vàng

Marathon Fusion tuyên bố đạt được bước đột phá trong sản xuất vàng

Marathon Fusion đã thông báo trong tuần này rằng họ đã chứng minh được quy trình chuyển đổi thủy ngân thành vàng ổn định, sử dụng các phản ứng hạt nhân thay vì các phương pháp hóa học huyền bí mà các nhà giả kim thời Trung cổ từng theo đuổi.

Công ty, được thành lập vào năm 2023, đã chia sẻ các số liệu đo lường tia gamma mà họ cho là chứng minh cho thí nghiệm này. Tuy nhiên, theo một số báo cáo, bao gồm cả từ tờ Financial Times (FT), Marathon Fusion vẫn chưa tiết lộ lượng vàng đã sản xuất, chi phí sản xuất, hay liệu có ai xác minh độc lập kết quả này hay không.

Về mặt vật lý, đây không phải là khoa học viễn tưởng. Nghiên cứu của Marathon vào tháng 7 năm 2025 đề xuất bắn phá thủy ngân-198 bằng các neutron năng lượng cao bên trong lò phản ứng nhiệt hạch, tạo ra thủy ngân-197, sau đó phân rã thành vàng-197 – đồng vị ổn định thường thấy trong trang sức, tiền xu và kho dự trữ của ngân hàng trung ương. Các mô phỏng của công ty dự báo sản lượng khoảng hai tấn vàng mỗi năm trên mỗi gigawatt công suất nhiệt từ phản ứng tổng hợp. Đó là sản lượng công nghiệp trên lý thuyết, chứ không phải sản lượng đã được chứng minh.

Thí nghiệm vàng của CERN thiết lập một tiêu chuẩn vi mô

Tuyên bố của Marathon rằng họ vượt trội hơn CERN gấp 10 lần nghe có vẻ phi thường cho đến khi tiêu chuẩn ban đầu được đưa ra. Năm 2025, các nhà nghiên cứu của CERN báo cáo rằng các va chạm chì tại Máy va chạm Hadron Lớn (LHC) đã tạo ra khoảng 86 tỷ hạt nhân vàng trong giai đoạn 2015–2018. Tổng khối lượng của chúng chỉ đạt 29 picogram, tương đương 29 nghìn tỷ phần một gam.

Ngay cả khi nhân con số đó lên 10 lần, kết quả cũng chỉ đạt 290 picogram, mặc dù so sánh về tốc độ sản xuất của Marathon không xác định được sản lượng thực tế của công ty này. Cả hai thí nghiệm đều chưa chứng minh được khả năng sản xuất vàng có tính thương mại. Các sản phẩm phụ phóng xạ, thiết bị đắt tiền và quá trình tách đồng vị phức tạp là những trở ngại bổ sung.

Giá vàng giao dịch dưới mức 4.000 USD khi xuất hiện những nghi vấn về nguồn cung

Tuyên bố khoa học này được đưa ra trong bối cảnh các nhà đầu tư vàng đang trải qua giai đoạn khó khăn. Vào cuối ngày thứ Sáu, 23/10, giá kim loại quý này đóng cửa ở mức gần 3.995 USD/ounce troy, giảm khoảng 0,7% trong ngày và 4% trong tuần. Bức tranh hàng tháng cũng không khả quan hơn, với giá vàng giảm khoảng 6,5% đến 7% trong 30 ngày và khoảng 7,5% đến 8,5% kể từ đầu năm 2026.

Giá vàng đã giảm khoảng 26% so với mức đỉnh vào cuối tháng 1, dao động trong khoảng 5.400 đến 5.600 USD, do chịu áp lực từ lợi suất trái phiếu kho bạc tăng cao, giá dầu tăng và kỳ vọng về chính sách thắt chặt kéo dài của Cục Dự trữ Liên bang (Fed). Bất chấp đợt bán tháo gần đây, giá vàng vẫn cao hơn hơn 120% so với mức của 5 năm trước. Trong khi đó, Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council) ước tính lượng vàng dự trữ trên mặt đất vào khoảng 222.600 tấn, tương đương khoảng 60 năm sản lượng khai thác hàng năm hiện tại.

Sản lượng khai thác vàng toàn cầu đạt khoảng 3.672 tấn vào năm 2025. Để đáp ứng nguồn cung hàng năm này thông qua quy trình đề xuất của Marathon, sẽ cần khoảng 1.800 gigawatt công suất nhiệt hạch, giả sử các hiệu suất lý thuyết của quy trình này được duy trì.

Các nhà máy nhiệt hạch thương mại hiện vẫn chưa hoạt động ở quy mô đó, và tính kinh tế của vàng tổng hợp vẫn chưa được chứng minh. Ngay cả khi quy trình này cuối cùng trở nên khả thi về mặt thương mại, kim loại thu được sẽ không thể phân biệt được về mặt hóa học so với vàng khai thác tự nhiên.

Cộng đồng Bitcoin trêu chọc những người ủng hộ vàng về bước đột phá của Marathon Fusion

Trong khi đó, những người ủng hộ Bitcoin đã tận dụng thông báo của Marathon để châm chọc những người ủng hộ vàng lâu năm, lập luận rằng khả năng sản xuất vàng bộc lộ một điểm yếu cơ bản trong luận điểm về tính khan hiếm của kim loại quý này. Một số người đã so sánh với kim cương nhân tạo, trong khi những người khác đùa rằng nên tài trợ cho nghiên cứu hợp hạch để làm suy yếu giá trị tiền tệ của vàng. Giá trị của kim cương tự nhiên đã giảm 50% kể từ khi kim cương nhân tạo ra đời.

Cuộc tranh luận này cũng đã khơi lại mối đối đầu quen thuộc giữa những người ủng hộ Bitcoin và nhà bảo vệ vàng Peter Schiff, với những người ủng hộ Bitcoin chỉ ra giới hạn nguồn cung 21 triệu đồng tiền của mạng lưới như một điểm khác biệt. Những người bảo vệ vàng phản bác rằng sản xuất lý thuyết và sản xuất có tính khả thi về mặt kinh tế là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau, khiến cuộc tranh luận lâu đời về loại tài sản nào đại diện cho "tiền cứng" hơn vẫn chưa có hồi kết.

Hiện tại, thách thức trước mắt của vàng đến từ thị trường tài chính, chứ không phải từ “phép thuật hạt nhân”. Câu hỏi thực sự là liệu chi phí sản xuất một ounce vàng có thể bán được trên thị trường có bao giờ thấp hơn chi phí mua một ounce vàng hay không.