BitMEX: Sự kết thúc của một kỷ nguyên

Bài viết khách mời sau đây được viết bởi Peter Wilkinson, Giám đốc Điều hành (CEO) của sàn giao dịch tiền điện tử BitMEX.

Tên tôi là Peter Wilkinson, hiện là Giám đốc Điều hành (CEO) của BitMEX. Tôi gia nhập BitMEX từ lĩnh vực tài chính truyền thống, nơi tôi từng là luật sư nội bộ tại một công ty bảo hiểm. Tôi nhận được một cuộc gọi thú vị từ một nhà tuyển dụng, cho biết BitMEX đang rất cần luật sư. Trong buổi phỏng vấn đầu tiên, tôi được hỏi rằng tôi có thể bắt đầu làm việc sớm nhất vào lúc nào và liệu họ có thể chi trả khoản tiền bồi thường cho thời gian thông báo trước tại công việc cũ của tôi hay không. Tôi có thể nhận ra đây không phải là một công ty bình thường.

Lúc đó, tôi chỉ có kiến thức sơ sài về tiền điện tử. Một cuộc tìm kiếm nhanh cho thấy vô số bài báo trên Bloomberg, Wall Street Journal và các nguồn khác — phần lớn trong số đó đề cập đến Arthur Hayes. Công ty đang tìm cách thay đổi triệt để các phương thức hoạt động sàn giao dịch truyền thống, triển khai thanh toán ngay lập tức, giao dịch 24 giờ và một cơ cấu rủi ro giúp loại bỏ lo lắng về việc phải trả lại tiền cho nhà tài trợ ký quỹ. Điều đặc biệt nổi bật là sự hiện diện trên mạng xã hội của Arthur Hayes trên X (trước đây là Twitter) và các chiến dịch tiếp thị táo bạo của BitMEX — như việc đỗ những chiếc Lamborghini bên ngoài địa điểm tổ chức Consensus 2018 tại New York. Một lần nữa, điều này hoàn toàn khác biệt so với bất cứ điều gì tôi từng gặp trong thế giới tài chính truyền thống (TradFi) vốn rất cứng nhắc.

Bất chấp sự hào nhoáng và hào quang “kẻ phá vỡ” bao trùm công ty, điều khiến tôi ấn tượng ngay từ ngày đầu tiên là sự nghiêm túc và tận tâm của mọi người tại BitMEX. Có thể thấy rõ rằng họ thực sự đam mê công việc và mong muốn đưa công ty phát triển. Nghe có vẻ sáo rỗng, nhưng tôi cảm thấy đối với họ, đây không chỉ đơn thuần là một công việc; họ thực sự là những người truyền bá nhiệt huyết.

Đến từ lĩnh vực tài chính truyền thống, tôi đã quen với sự thờ ơ thường đi kèm với sự nghiêm túc; có lẽ điều đó là không thể tránh khỏi khi mọi thứ đều bị quản lý chặt chẽ. Tuy nhiên, tại BitMEX, không có sự thờ ơ nào như vậy và sự nghiêm túc xuất phát từ việc tập trung vào việc mang đến sản phẩm tốt nhất có thể; sự cam kết của mọi người trong việc cùng nhau đóng góp thực sự khiến tôi mở mang tầm mắt. Thành thật mà nói, tôi đã kỳ vọng sẽ gặp một thái độ thoải mái hơn một chút, bởi quan niệm phổ biến về tiền điện tử là nó được điều hành bởi những “đứa trẻ”, nhưng tôi đã hoàn toàn sai lầm.

Trước khi kịp nhận ra, tôi đã ngồi trong văn phòng tại Hồng Kông, ngạc nhiên trước những con cá mập lướt nhẹ nhàng trong bể, quầy bar đầy ắp đồ uống ngay trong khuôn viên, cùng các phòng chơi poker và mạt chược, và tự hỏi làm sao mình lại đến được đây. Mặc dù điều đó có phần khó hiểu, nhưng khi quan sát kỹ hơn, tôi nhận ra sự vững chắc bên trong của hoạt động này. Bên cạnh sự náo nhiệt của thế hệ millennial, nơi đây còn có những đường nét màu xám thanh lịch và bảng hiển thị giá tiền điện tử chạy vòng quanh trần nhà khắp không gian – nơi đây gần như mang dáng dấp của một quỹ đầu tư mạo hiểm được trau chuốt hơn là một doanh nghiệp tiền điện tử.

Tuy nhiên, không phải mọi thứ đều là “cá mập” và tài chính cách mạng; không lâu sau khi tôi đến, vào năm 2020, đã xảy ra vụ việc thi hành pháp luật nổi tiếng của Mỹ nhắm vào các nhà sáng lập và công ty. Đây là sự kiện thi hành pháp luật lớn đầu tiên nhắm vào một sàn giao dịch trong ngành và nó diễn ra vào thời điểm tồi tệ nhất có thể. Chúng tôi vừa triển khai quy trình xác minh danh tính (KYC) đầy đủ và là sàn giao dịch không thuộc Mỹ đầu tiên thực hiện điều này; điều này vốn đã gây áp lực lớn cho hoạt động kinh doanh. Việc này được các nhà sáng lập khởi xướng vì đó là điều đúng đắn cần làm khi hướng tới tương lai của doanh nghiệp, vốn sẽ phải hoạt động dưới các chế độ cấp phép khác nhau. Quy trình này đã được triển khai khi các cáo buộc từ Mỹ được đưa ra.

Việc triển khai KYC này đã khiến rất nhiều người dùng cốt lõi của chúng tôi chuyển sang các nền tảng khác vẫn chưa yêu cầu KYC. Khi các cáo buộc được đưa ra, nhiều khách hàng của chúng tôi hoảng sợ và vội vàng rút tiền – nhiều người trong số họ không bao giờ quay lại. Có lo ngại rằng các cơ quan chức năng Mỹ sẽ đóng băng nền tảng BitMEX và phong tỏa số dư của khách hàng. Nếu điều đó xảy ra, đó sẽ là một hành động vô lý (và bất hợp pháp), nhưng lúc đó là thời điểm thực sự đầy lo âu khi mọi người chưa rõ chính phủ Mỹ sẽ làm gì với doanh nghiệp hay toàn ngành.

Chúng tôi vừa mới bắt đầu triển khai các sản phẩm dựa trên Bitcoin như hợp đồng hoán đổi khoản vay ISDA hàng tháng dành cho khách hàng tổ chức, nhưng các dự án này đã bị đình trệ ngay sau khi các cáo buộc được đưa ra. Điều này càng trở nên tồi tệ hơn khi sự cạnh tranh mạnh mẽ đã bắt đầu nổi lên – các đối thủ sao chép sản phẩm của BitMEX và lôi kéo người dùng của chúng tôi. Chưa kể, điều này lại trùng hợp với việc các nhà sáng lập rút lui khỏi vai trò điều hành trực tiếp, để lại công ty cho một đội ngũ quản lý mới có nền tảng tài chính truyền thống, những người không có uy tín trong ngành như các nhà sáng lập để hỗ trợ quảng bá doanh nghiệp.

Ngay cả sau cú sốc nặng nề này, tôi vẫn cảm thấy, và vẫn tin rằng, BitMEX thực sự là một nơi đặc biệt. Với đội ngũ nhân viên, văn hóa doanh nghiệp và người dùng của chúng tôi (đặc biệt là những người tích cực tham gia Trollbox!), chúng tôi đã xây dựng nên một điều đáng tự hào. Ví dụ, chúng tôi có rất nhiều nhân viên trung thành đã gắn bó với công ty hơn năm năm. Trong lĩnh vực tiền điện tử, đó là một khoảng thời gian rất dài, và điều này nói lên rất nhiều về văn hóa doanh nghiệp nơi mọi người cùng chung tay với tinh thần “doanh nghiệp là trên hết” để làm mọi thứ trở nên hoàn hảo.

Nhìn lại, sự tận tâm đó có thể đã làm chậm quá trình ra mắt sản phẩm của chúng tôi vì chúng tôi thường tìm kiếm sự hoàn hảo hơn là tập trung vào việc thực thi, nhưng điều đó chứng tỏ rằng đội ngũ của chúng tôi vô cùng tự hào về công việc mình làm. Chúng tôi chưa bao giờ áp đặt các thỏa thuận cấp độ dịch vụ (SLA) nghiêm ngặt đối với nhân viên, và việc không đạt được các mục tiêu đó sẽ không dẫn đến việc tự động nhận được thư cảnh cáo từ bộ phận nhân sự như bạn có thể thấy tại một số sàn giao dịch đối thủ – và tôi rất vui vì chúng tôi đã không làm như vậy, bởi điều này đã tạo ra một văn hóa làm việc thân thiện và minh bạch hơn rất nhiều.

Và, như tôi đã nói, Trollbox thực sự tuyệt vời – một nơi để người dùng của chúng tôi trò chuyện, than phiền và phàn nàn (hoặc thậm chí bị cấm!). Điều này đã góp phần tạo nên cảm giác cộng đồng thực sự giữa người dùng, bên cạnh sự gắn kết mà chúng tôi đã có với đội ngũ nhân viên.

Người ta thường nói rằng mọi điều tốt đẹp đều phải kết thúc. Điều đó có thể đúng hoặc không, nhưng cuối cùng thì điều đó đã trở thành sự thật đối với BitMEX. Chúng tôi đã không theo kịp các đối thủ cạnh tranh. Chúng tôi quá tập trung vào thị trường phái sinh ngách đến mức không ngẩng đầu lên để nhận ra rằng người dùng muốn có một nơi duy nhất để giao dịch giao ngay, kiếm lợi nhuận, lưu ký và giao dịch phái sinh, đặc biệt là với các stablecoin như USDT. Chúng tôi tham gia vào thị trường USDT muộn vào năm 2021, nhưng đến lúc đó, chúng tôi đã mất thị phần.

Tôi cũng đã gặp nhiều nhà bình luận chỉ ra rằng mặc dù BitMEX là người tiên phong trong việc phát minh ra hợp đồng hoán đổi vĩnh viễn, chúng tôi lại không bao giờ cải tiến hay dốc toàn lực cạnh tranh với đối thủ. Dù tôi không ưa những “chuyên gia tự xưng” trên mạng xã hội (và như Homer từng nói, sau sự việc thì ngay cả kẻ ngốc cũng trở nên khôn ngoan), nhưng nhận định đó cũng có phần đúng. Cuối cùng, không có một nguyên nhân duy nhất nào dẫn đến việc BitMEX phải đóng cửa nền tảng như ngày hôm nay. Tôi đã đề cập đến một số yếu tố liên quan ở trên, nhưng kinh doanh là một cuộc đấu tranh sinh tồn theo luật Darwin, và không phải ai cũng có thể tồn tại mãi mãi.

Tôi vô cùng tự hào về những gì BitMEX và đội ngũ của chúng tôi đã đạt được. Trước hết, chúng tôi đã bảo vệ toàn bộ tài sản của khách hàng một cách nghiêm ngặt. Chúng tôi là sàn giao dịch duy nhất không để mất bất kỳ khoản tiền nào do các vụ hack trong suốt hơn 11 năm hoạt động. Điều đó là minh chứng cho những nỗ lực tuyệt vời của tất cả mọi người – cả những người đã và đang làm việc tại đây – và tôi hy vọng mọi người sẽ nhìn lại điều đó như một thành tựu đáng tự hào.

Cuối cùng, chúng tôi đã đóng vai trò tiên phong trong việc hỗ trợ tầm nhìn của các nhà sáng lập về hợp đồng hoán đổi vĩnh viễn (perpetual swap), hiện là công cụ tài chính được giao dịch nhiều nhất trong ngành tiền điện tử. Bắt chước là hình thức khen ngợi cao nhất; hợp đồng hoán đổi vĩnh viễn hiện đã có mặt trên mọi sàn giao dịch tiền điện tử, và là động lực chính thúc đẩy đòn bẩy trong lĩnh vực này. BitMEX có thể sẽ không còn là một phần của bức tranh tiền điện tử trong tương lai, nhưng nếu bạn nhìn xung quanh, ngành này sẽ không thể có diện mạo như hiện tại nếu không có sự hiện diện của nó, và tôi cảm thấy vinh dự khi được ngồi ở hàng ghế đầu để chứng kiến tất cả những điều đó diễn ra.