Maltański „Gaming Shield” ponosi drugą porażkę prawną w UE w ciągu tygodnia

Najważniejsze wnioski:

• W dniu 23 kwietnia rzecznik generalny Emiliou uznał maltańską ustawę nr 55 za niezgodną z unijnym rozporządzeniem Bruksela I bis.
• Według raportu MGA z 2024 r. sektor gier hazardowych online na Malcie stanowi 10,1% gospodarki krajowej.
• Emiliou stwierdził, że zgodnie z prawem UE maltańskie licencje hazardowe są zasadniczo ważne tylko na Malcie.

Rośnie presja na art. 56A

Sprawa C-683/24 Spielerschutz Sigma dotyczy tego, czy profesjonalna ocena zgodności projektu ustawy nr 55 z prawem UE dokonana przez doradcę prawnego była wystarczająco rzetelna w świetle prawa krajowego Austrii. Kwestia ta wykracza poza kompetencje Trybunału Sprawiedliwości UE w zakresie orzeczeń prejudycjalnych, a sama opinia dotyczy głównie dopuszczalności prawnej. Nicholas Emiliou odniósł się jednak do istoty kwestii dotyczącej projektu ustawy nr 55 w sposób warunkowy, a jego wnioski stanowią poważny cios dla stanowiska Malty.

Emiliou uznał przepis – art. 56A maltańskiej ustawy o grach hazardowych, wprowadzony ustawą nr 55 w czerwcu 2023 r. – za „ewidentnie niezgodny z przepisami regulującymi uznawanie i wykonywanie orzeczeń” na mocy rozporządzenia UE Bruksela I bis. Projekt ustawy nr 55 nakazuje maltańskim sądom odmowę uznania i wykonania zagranicznych orzeczeń przeciwko operatorom gier hazardowych posiadającym maltańską licencję, jeżeli świadczone przez nich usługi były zgodne z maltańskim prawem.

Emiliou stwierdził, że Malta nie może powoływać się na klauzulę porządku publicznego (ordre public) zawartą w rozporządzeniu Bruksela I bis w celu zablokowania uznania takich orzeczeń na podstawie twierdzenia, że inne państwa członkowskie rzekomo niewłaściwie zastosowały prawo UE, w tym swobodę świadczenia usług. Rzecznik generalny zauważył, że kwestie merytoryczne prawa UE nie mogą być ponownie rozpatrywane na etapie uznawania i wykonywania pod pretekstem wyjątku dotyczącego porządku publicznego.
Rzecznik generalny odrzucił również przesłankę leżącą u podstaw argumentacji Malty na rzecz ustawy nr 55, zgodnie z którą licencja Malta Gaming Authority (MGA) przyznaje operatorom prawo do swobodnego oferowania swoich usług w całej Unii. Emiliou napisał, że zgodnie z obecnym stanem prawa UE państwa członkowskie nie mają obowiązku uznawania licencji hazardowych wydanych przez inne państwa członkowskie. Dodał, że zasada kraju pochodzenia nie obejmuje hazardu internetowego, a państwa członkowskie mogą stosować własne przepisy dotyczące hazardu wobec operatorów posiadających licencje wydane gdzie indziej.
Rzecznik generalny zauważył ponadto, że ustawa nr 55 wydaje się mieć na celu przede wszystkim ochronę maltańskiej branży iGaming przed finansowymi konsekwencjami zagranicznych roszczeń o zwrot środków.

Opinia ta jest następstwem odrębnego, wiążącego orzeczenia TSUE z 16 kwietnia, które potwierdziło prawo państw członkowskich UE do zakazywania usług hazardu online licencjonowanych w innych państwach członkowskich oraz do dopuszczania roszczeń graczy o zwrot środków. Oba te orzeczenia znacznie ograniczają możliwości obrony prawnej Malty w zakresie jej transgranicznego modelu licencjonowania iGaming.

Opinie rzecznika generalnego nie są wiążące dla TSUE, ale sąd kieruje się nimi w około dwóch trzecich spraw. Ostateczny wyrok ma zapaść jeszcze w tym roku. Stawka dla Malty jest wysoka: zgodnie z rocznym sprawozdaniem MGA za rok 2024 sektor iGaming wygenerował 1,386 mld euro wartości dodanej brutto, a uwzględniając pośrednie efekty zewnętrzne, stanowił 10,1% gospodarki krajowej.

MGA konsekwentnie utrzymuje, że art. 56A nie wprowadza nowych podstaw do odrzucania zagranicznych orzeczeń poza tymi, które zostały już ustanowione w prawie UE, a jedynie kodyfikuje długoletnią politykę publiczną Malty w sprawach dotyczących gier hazardowych.