Twoje konto bankowe nie jest twoją własnością: oto dlaczego

Wgląd w film dokumentalny

Z okazji premiery nowego filmu dokumentalnego poświęconego kryzysowi bankowemu na Cyprze z 2013 roku i jego roli w rozwoju bitcoina serwis Bitcoin.com News przeprowadził wywiad z reżyserem Grahamem Stone'em. Stone wyjaśnia, w jaki sposób kryzys ujawnił manipulacje systemem bankowym ze strony polityków i bankierów, oraz dzieli się swoją opinią na temat tego, czy Cypryjczycy – a szerzej rzecz biorąc, mieszkańcy Zachodu – są naprawdę przygotowani na ryzyko bail-inu. Poniżej znajdują się odpowiedzi Stone’a na zadane pytania.

Bitcoin.com News (BCN): Większość ludzi zakłada, że ich depozyty bankowe są ich własnością, ale ramy prawne dotyczące bail-inu istnieją obecnie w USA, UE i Kanadzie. Czego oczekujesz, że widzowie wyniosą z tego filmu na temat prawdziwej natury swoich kont bankowych?

Graham Stone (GS): Najważniejsze jest uświadomienie sobie, że kiedy oddajesz swoje pieniądze bankowi, przestają one być twoją własnością prawną. Stajesz się wierzycielem niezabezpieczonym. W gruncie rzeczy udzieliłeś bankowi pożyczki bez zabezpieczenia, a na papierze – w razie niepowodzeń – znajdujesz się na końcu kolejki, za kontrahentami instrumentów pochodnych i wierzycielami zabezpieczonymi. Większość ludzi uważa, że konto bankowe jest jak cyfrowa skrytka depozytowa. Tak nie jest. To zobowiązanie w bilansie kogoś innego.

BCN: Kiedy badałeś sprawę 13-dniowego zamrożenia kont bankowych na Cyprze, jaka historia dotycząca zwykłych obywateli była dla Ciebie najbardziej zaskakująca lub nieoczekiwana?

GS: „Łódź ratunkowa Porsche” całkowicie mnie zaskoczyła. Kiedy rząd zablokował bankomaty i międzynarodowe przelewy, lokalne przelewy wewnątrzbankowe w jakiś sposób pozostawały aktywne przez krótki czas. Zamożni posiadacze kont zdali sobie sprawę, że ich cyfrowe oszczędności wkrótce ulegną 50-procentowej redukcji, więc rzucili się w szaleńczym przypływie paniki na zakupy w salonach luksusowych samochodów i sklepach jubilerskich. Kupowali Porsche i Audi za 100 000 dolarów po pełnej cenie katalogowej, płacąc lokalnym przelewem bankowym – nie dlatego, że chcieli te samochody, ale dlatego, że polityk może skonfiskować cyfrową liczbę na ekranie, podczas gdy znacznie trudniej jest przejąć fizyczny niemiecki samochód sportowy zaparkowany na podjeździe.

BCN: Jak myślisz, dlaczego większość ludzi wciąż nie zdaje sobie sprawy, jak faktycznie działa „bail-in” w banku?

GS: Zamiar i żargon. Sektor finansowy doskonale radzi sobie z wykorzystywaniem suchych, biurokratycznych eufemizmów do maskowania przerażającej rzeczywistości. „Bail-in” brzmi jak nieszkodliwy termin techniczny, podczas gdy „nakazane przez rząd plądrowanie kont” mówi prawdę. Poza żargonem istnieje ogromny dysonans poznawczy. Ludzie zakładają, że rażąca konfiskata środków z kont ma miejsce wyłącznie w niestabilnych reżimach lub dyktaturach trzeciego świata. Nie potrafią pojąć, że mogłoby to się wydarzyć w nowoczesnym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub zachodniej demokracji, więc ignorują ramy prawne, które mają przed oczami.

BCN: Czy uważa Pan, że kryzys podobny do tego na Cyprze mógłby się powtórzyć w dzisiejszej gospodarce?

GS: Nie chodzi o to, czy to się może zdarzyć; faktem jest, że stworzono już dla tego scenariusza prawny plan działania. Tuż po wydarzeniach na Cyprze przewodniczący Eurogrupy Jeroen Dijsselbloem niechcący zdradził, że Cypr był „wzorem”. Niedługo potem UE przyjęła dyrektywę w sprawie naprawy i restrukturyzacji banków (BRRD), Kanada wprowadziła przepisy dotyczące bail-in do swojego budżetu federalnego, a Stany Zjednoczone wzmocniły uprawnienia Urzędu ds. Uporządkowanej Likwidacji w ramach ustawy Dodda-Franka. Infrastruktura prawna umożliwiająca redukcję wartości wkładów deponentów w przypadku załamania systemowego nie jest teorią spiskową – jest dosłownie zapisana w globalnych przepisach bankowych.

BCN: Czy uważa Pan, że Cypryjczycy są dziś lepiej przygotowani na ewentualność kolejnego kryzysu bankowego?

GS: Tak, zarówno pod względem psychologicznym, jak i praktycznym. Kiedy raz stało się w trzygodzinnej kolejce o 6:00 rano, by w końcu zobaczyć na ekranie bankomatu komunikat „Poza usługą”, już nigdy nie ufa się systemowi tak samo jak wcześniej. Po 2013 roku Cypr stał się fascynującym mikrokosmosem dla aktywów alternatywnych. Uniwersytet w Nikozji stał się pierwszą akredytowaną uczelnią na świecie, która akceptowała bitcoiny jako opłatę za czesne, a lokalna świadomość dotycząca aktywów opartych na suwerenności użytkownika gwałtownie wzrosła.

Cypryjczycy przekonali się na własnej skórze, że dywersyfikacja nie oznacza posiadania kont w trzech różnych lokalnych bankach – oznacza ona utrzymywanie aktywów całkowicie poza systemem bankowym.

BCN: Jaki jest najważniejszy wniosek, który chcesz, aby widzowie wynieśli z tego filmu?

GS: Ryzyko związane z podmiotami zewnętrznymi jest realne, a zaufanie nie jest strategią finansową. Jeśli nie kontrolujesz aktywów bazowych – niezależnie od tego, czy są to fizyczne pieniądze, złoto, czy klucze prywatne do twoich bitcoinów – działasz na zasadzie pożyczonego pozwolenia.

BCN: Jak tworzenie tego dokumentu o Cyprze różniło się od innych filmów dokumentalnych, które wyreżyserowałeś?

GS: Nasz dokument z 2008 roku o Lehman Brothers dotyczył systemowego załamania makroekonomicznego i niewidzialnej machiny drukowania pieniędzy – była to opowieść o pieniądzach powoli tracących na wartości. Film o Cyprze był znacznie bardziej osobisty, agresywny i bezpośredni. Opowiadał o ludziach, którzy pewnego sobotniego poranka obudzili się i odkryli, że ich konta bieżące zostały zablokowane. Absurdalność na poziomie ludzkim przekraczała wszelkie wyobrażenia – od Królewskich Sił Powietrznych, które dosłownie przetransportowały samolotem 1 milion euro (1,16 miliona dolarów) w gotówce, aby brytyjscy żołnierze mogli kupić artykuły spożywcze, po londyńskie oddziały Bank of Cyprus, które pozostawały otwarte bez ograniczeń, podczas gdy oddziały w Nikozji były zamknięte. Przypominało to mniej lekcję makroekonomii, a bardziej thriller psychologiczny.

BCN: Trzynaście lat po cypryjskim „bail-inie”, na ile istotna jest dziś podstawowa obietnica bitcoina dotycząca odporności na cenzurę?

GS: Jest ona obecnie bardziej istotna niż w momencie, gdy Satoshi Nakamoto wydobył blok Genesis. W 2013 roku Cypr udowodnił, że banki mogą przejąć twoje pieniądze, aby ratować samych siebie. Przenieśmy się do ostatnich lat – na przykład do sytuacji, w której Kanada zamroziła konta bankowe protestujących kierowców ciężarówek bez nakazu sądowego – a zobaczysz, że rządy mogą również zablokować dostęp do twoich pieniędzy, aby cię uciszyć. Odporność na cenzurę była kiedyś lekceważona jako obsesja cypherpunków. Dzisiaj, niezależnie od tego, czy masz do czynienia z kryzysem bankowym, hiperinflacją, czy politycznym pozbawieniem dostępu do usług bankowych, posiadanie aktywów, których nie można zamrozić, skonfiskować ani rozmyć przez pośrednika, jest po prostu podstawowym elementem zarządzania ryzykiem finansowym.

Chociaż od mrocznego kryzysu na Cyprze minęło ponad dziesięć lat, Stone w mistrzowski sposób pokazuje, dlaczego kwestia ta nadal ma znaczenie. Zachęca swoich odbiorców, by już teraz przygotowali się i przejęli kontrolę nad swoimi finansami, zamiast czekać, aż staną się kolejnymi ofiarami.