Ní leatsa do chuntas bainc: Seo an fáth

Léargais ón Doiciméad

Chun seoladh doiciméid nua a cheiliúradh faoi ghéarchéim bhaincéireachta na Cipire in 2013 agus a ról in ardú bitcoin, labhair Bitcoin.com News leis an stiúrthóir Graham Stone. Míníonn Stone conas a nocht an ghéarchéim ionramháil an chórais baincéireachta ag polaiteoirí agus baincéirí, agus roinneann sé a dhearcadh ar an gceist an bhfuil na Ciprigh, agus an pobal san Iarthar i gcoitinne, ullamh i ndáiríre don riosca a bhaineann le bail-in. Thíos tá freagraí Stone ar na ceisteanna.

Bitcoin.com News (BCN): Glacann formhór na ndaoine leis gur leo a dtaiscí bainc, ach tá an creat dlíthiúil le haghaidh bail-in i bhfeidhm sna Stáit Aontaithe, san AE, agus i gCeanada inniu. Cad ba mhaith leat go dtógfadh lucht féachana leo faoi fhíorchineál a gcuntas bainc?

Graham Stone (GS): Is é an tuiscint is riachtanaí ná nuair a thugann tú d’airgead tirim do bhanc, stopann sé de bheith i do mhaoin dhlíthiúil. Éiríonn tú i do chreidiúnaí neamhurraithe. Go bunúsach, thug tú iasacht neamhurraithe don bhanc, agus ar pháipéar tá tú ag deireadh an scuaine taobh thiar de chomhpháirtithe frithpháirteacha díorthach agus iasachtóirí urraithe má théann cúrsaí in olcas. Ceapann formhór na ndaoine go bhfuil cuntas bainc cosúil le bosca taisce sábháilte digiteach. Níl. Is dliteanas é ar chlár comhardaithe duine eile.

BCN: Agus tú ag déanamh taighde ar an reo bainc 13 lá sa Chipir, cén scéal ba mhó a chuir iontas ort nó a bhí gan choinne ó ghnáthshaoránaigh?

GS: Chuir an “Bád Tarrthála Porsche” alltacht iomlán orm. Nuair a chuir an rialtas srian ar ATManna agus nuair a bhac sé aistrithe sreinge idirnáisiúnta, d’fhan aistrithe inmheánacha áitiúla bainc gníomhach ar feadh fuinneoige ghearr ar bhealach éigin. Thuig sealbhóirí cuntas saibhre go raibh gearradh 50% ar a gcoigiltis dhigiteacha ar na bacáin, agus mar sin chuaigh siad ar spree ceannacháin phaniceach i ndíoltóirí carranna só agus i siopaí seodra. Bhí siad ag ceannach Porsches agus Audis $100,000 ar phraghas iomlán trí aistriú sreinge áitiúil—ní mar gheall go raibh siad ag iarraidh na carranna, ach mar gur féidir le polaiteoir uimhir dhigiteach ar scáileán a choigistiú, ach tá sé i bhfad níos deacra carr spóirt Gearmánach fisiciúil atá páirceáilte i do thiarna a urghabháil.

BCN: Cén fáth, dar leat, nach dtuigeann formhór na ndaoine fós conas a oibríonn “bail-in” bainc i ndáiríre?

GS: Rún agus béarlagair. Tá an earnáil airgeadais thar barr ag úsáid eifiméimeanna tirime, birocratacha chun réaltachtaí scanrúla a cheilt. Fuaimeann “bail-in” cosúil le téarma teicniúil neamhurchóideach, ach insíonn “ruathar cuntais faoi ordú rialtais” an fhírinne. Seachas an béarlagair, tá easaontacht chognaíoch ollmhór ann. Glacann daoine leis nach dtarlaíonn coigistiú soiléir cuntas ach i réimis éagobhsaí nó i ndeachtóireachtaí an tríú domhain. Ní féidir leo a shamhlú go dtarlódh sé i mballstát nua-aimseartha den Aontas Eorpach nó i ndaonlathas an Iarthair, mar sin déanann siad neamhaird den chreat dlíthiúil atá díreach os a gcomhair.

BCN: An gceapann tú go bhféadfadh géarchéim cosúil leis an gCipir tarlú arís i ngeilleagar an lae inniu?

GS: Ní ceist í an féidir leis tarlú; is réaltacht í go bhfuil an treoirphlean dlíthiúil tógtha cheana féin dó. Díreach i ndiaidh na Cipire, lig Uachtarán an Eurogroup Jeroen Dijsselbloem amach go raibh an Chipir mar an “teimpléad.” Go gairid ina dhiaidh sin, rith an AE an Treoir um Théarnamh agus Réiteach Bainc (BRRD), chuir Ceanada teanga bail-in isteach ina bhuiséad feidearálach, agus neartaigh na Stáit Aontaithe an Orderly Liquidation Authority faoi Dodd-Frank. Ní teoiric chomhcheilge í an bonneagar dlíthiúil chun taisceoirí a “ghearradh” i gcliseadh córasach—tá sé scríofa go litriúil i leabhair rialacháin baincéireachta domhanda.

BCN: An gceapann tú go bhfuil na Ciprigh níos fearr ullamh inniu má bhuailtear géarchéim bhaincéireachta eile?

GS: Go síceolaíoch agus go praiticiúil, tá. Nuair a sheasann tú i scuaine trí huaire ag 6:00 ar maidin gan ach scáileán ATM ag splancadh “Out of Service” a fheiceáil, ní bhíonn muinín agat as an gcóras ar an mbealach céanna arís. D’éirigh an Chipir ina micreacosm suimiúil do shócmhainní malartacha tar éis 2013. Ba í Ollscoil Nicosia an chéad ollscoil chreidiúnaithe ar domhan a ghlac le Bitcoin le haghaidh táillí, agus mhéadaigh feasacht áitiúil ar shócmhainní féincheannasacha go géar.

D’fhoghlaim na Ciprigh ar an mbealach crua nach ionann éagsúlú agus cuntais a bheith agat ag trí bhanc áitiúla éagsúla—ciallaíonn sé sócmhainní a choinneáil lasmuigh den chóras baincéireachta go hiomlán.

BCN: Cad é an t-aon phríomhphointe is mó ba mhaith leat go n-imeodh lucht féachana leis?

GS: Tá riosca tríú páirtí fíor, agus ní straitéis airgeadais í an mhuinín. Mura rialaíonn tú an tsócmhainn bhunúsach—bíodh sin airgead tirim fisiciúil, ór, nó na heochracha príobháideacha do Bitcoin—tá tú ag feidhmiú ar chead ar iasacht.

BCN: Conas a bhí sé an doiciméad seo faoin gCipir a dhéanamh i gcomparáid le doiciméid eile a stiúraigh tú?

GS: Bhí ár ndoiciméad 2008 faoi Lehman Brothers faoi thitim mhacra chórasach agus faoi innealra dofheicthe priontála airgid—scéal faoi airgead ag cailleadh a luacha go mall. Bhí an Chipir i bhfad níos pearsanta, níos ionsaithí, agus níos láithrí. Bhí sé faoi dhaoine ag dúiseacht maidin Shathairn randamach le fáil amach go raibh a gcuntais seiceála faoi ghlas. Bhí áiféiseacht ar scála daonna as cuimse—ó Aerfhórsa Ríoga na Breataine ag eitilt isteach €1 mhilliún ($1.16 mhilliún) in airgead tirim go litriúil ionas go bhféadfadh trúpaí Briotanacha grósaera a cheannach, go brainseanna Londan Bhanc na Cipire ag fanacht ar oscailt gan teorainneacha agus brainseanna Nicosia dúnta. Mhothaigh sé níos lú cosúil le ceacht macra-eacnamaíochta agus níos mó cosúil le scéinséir síceolaíoch.

BCN: Trí bliana déag tar éis bail-in na Cipire, cé chomh hábhartha is atá croí-ghealltanas bitcoin maidir le frithsheasamh i gcoinne cinsireachta inniu?

GS: Tá sé níos ábhartha anois ná mar a bhí nuair a mhianaigh Satoshi Nakamoto an Genesis Block. In 2013, chruthaigh an Chipir gur féidir le bainc do chuid airgid a ghabháil chun iad féin a shábháil. Agus ansin sna blianta le déanaí—mar shampla Ceanada ag reo cuntais bainc lucht agóide na dtiománaithe trucailí gan ordú cúirte—feiceann tú gur féidir le rialtais do chuid airgid a mhúchadh freisin chun tú a chur ina thost. Ba ghnách frithsheasamh i gcoinne cinsireachta a dhiúltú mar chaitheamh aimsire cypherpunk. Inniu, cibé an bhfuil tú ag tabhairt aghaidh ar ghéarchéim bhaincéireachta, ar hipirbhoilsciú, nó ar dhíbancáil pholaitiúil, is bunbhainistíocht riosca airgeadais é sócmhainn a choinneáil nach féidir a reo, a choigistiú, ná a chaolú ag idirghabhálaí.

Cé go bhfuil breis agus deich mbliana imithe ó ghéarchéim dhorcha na Cipire, léiríonn Stone go máistriúil cén fáth go bhfuil sí tábhachtach fós inniu. Iarrann sé ar a lucht féachana ullmhú agus smacht a ghlacadh ar a gcuid airgeadais anois, seachas fanacht go mbeidh siad ina gcéad íospartaigh eile.