ایران توافق ترامپ را رد می‌کند؛ با اوج‌گیری دوباره تنش‌های هرمز، بازارها تحت فشار قرار گرفتند

ترامپ می‌گوید توافق در حال شکل‌گیری است، اما ایران عقب می‌زند

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، اواخر شب شنبه اعلام کرد که حملات نظامی برنامه‌ریزی‌شده آمریکا را پس از آنچه «چهارچوب‌های یک توافق» با ایران و دیگر کشورهای خاورمیانه توصیف کرد، لغو کرده است. به گفته ترامپ، چارچوب پیشنهادی شامل «بازگشایی فوری، کامل و تمام‌عیار تنگه هرمز» و پایان دادن به تهدید هسته‌ای ایران خواهد بود.

ترامپ نوشت که ایالات متحده با نیروی نظامی «در حالت آماده‌باش کامل و آماده اقدام علیه جمهوری اسلامی ایران» بوده؛ نیرویی «که از زمان جنگ جهانی دوم دیده نشده است»، اما گفت پس از آنکه از او خواسته شد اجازه دهد مذاکرات ادامه یابد، با تعلیق حمله موافقت کرده است. او افزود که اسرائیل از این تصمیم حمایت کرده و از همه طرف‌ها خواست «تمامش کنید».

این اعلامیه بلافاصله گمانه‌زنی‌ها را برانگیخت که شاید ماه‌ها تنش نظامی سرانجام به سمت یک گشایش دیپلماتیک حرکت می‌کند.

ایران صریحاً وجود هرگونه توافق را تکذیب می‌کند

با این حال، ظرف چند ساعت، ایران روایت کاملاً متفاوتی ارائه داد.

خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC)، گزارش‌ها درباره هرگونه توافق برای بازگشایی تنگه هرمز را نادرست دانست. طبق این گزارش، هیچ توافقی با واشنگتن وجود ندارد و این آبراه همچنان به روی شناورهایی که با سپاه هماهنگ نکنند بسته است.

مقام‌های ایرانی همچنین گزارش‌ها را رد کردند که حاکی از آن بود وزیر امور خارجه عباس عراقچی طرحی مورد حمایت آمریکا را پذیرفته که شامل مسیرهای کشتیرانی جدید از طریق آب‌های ایران و عمان است. فارس این گزارش‌ها را نادقیق توصیف کرد، در حالی که دیگر رسانه‌های ایرانی تأکید کردند تهران درخواست توقف اقدام نظامی نکرده و نیروهای ایرانی همچنان در حالت آماده‌باش بالا هستند.

چرا تنگه هرمز تا این حد اهمیت دارد

تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین مسیرهای تجارت دریایی جهان است، زیرا بخش قابل توجهی از صادرات جهانی نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) از این گذرگاه باریک که خلیج فارس را به مسیرهای کشتیرانی بین‌المللی متصل می‌کند عبور می‌کند.

از زمانی که درگیری‌ها اوایل امسال تشدید شد، کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز بارها کند شده است، زیرا عملیات نظامی، هزینه‌های بیمه و نگرانی‌های امنیتی تردد نفتکش‌ها را کاهش داده است. نتیجه آن، اختلال‌های مکرر در بازارهای جهانی انرژی و احیای نگرانی‌ها درباره این بوده که بسته ماندن طولانی‌مدت می‌تواند بر قیمت سوخت و زنجیره‌های تأمین در سراسر جهان اثر بگذارد.

حتی وقتی مذاکرات به نظر می‌رسد شتاب گرفته، شرکت‌های کشتیرانی محتاط مانده‌اند، زیرا وضعیت امنیتی طی چند ماه گذشته به‌سرعت تغییر کرده است.

بازارها با هر تیتر جدید به معامله ادامه می‌دهند

بازارهای مالی هر تحول پیرامون تنگه هرمز را به‌عنوان رویدادی بالقوه اثرگذار بر بازار تلقی کرده‌اند.

قراردادهای آتی نفت خام در طول این درگیری نوسان‌های تند داشته‌اند. خوش‌بینی نسبت به مذاکرات و احتمال بازگشایی تنگه معمولاً قیمت نفت برنت و وست تگزاس اینترمدیت را پایین آورده، در حالی که تهدیدهای نظامی تازه یا محدودیت‌های سخت‌گیرانه‌تر ایران به‌سرعت «پرمیوم ریسک ژئوپلیتیک» را دوباره به بازارهای انرژی برگردانده است. قیمت‌گذاری آتی در روز یکشنبه نشان می‌دهد نفت برنت ۸۷.۹۳ دلار به ازای هر بشکه و وست تگزاس اینترمدیت (WTI) ۸۴.۶۷ دلار است.

اثرها بسیار فراتر از نفت است.

آتی شاخص‌های سهام معمولاً زمانی تقویت شده‌اند که سرمایه‌گذاران باور داشته‌اند تنش‌ها رو به کاهش است، در حالی که دوره‌های تشدید تنش، سرمایه‌گذاران را به سمت دارایی‌های امن سنتی مانند طلا سوق داده است. شرکت‌های کشتیرانی و بیمه‌گران نیز تا زمانی که دسترسی تجاری از طریق تنگه نامطمئن باقی بماند، همچنان ریسک‌های بالا را در قیمت‌گذاری لحاظ کرده‌اند.

بیت‌کوین در یک روز گذشته تقریباً بین ۶۲,۵۰۰ تا ۶۳,۱۵۰ دلار به ازای هر کوین گیر کرده و از ۲۶ ژوئیه ۲.۵٪ افت کرده است؛ چرا که خریداران بارها نتوانستند شکست‌های صعودی را حفظ کنند. احساسات بازار پس از اکسپلویت کولدکارت این هفته، خروج سرمایه از صندوق‌های قابل معامله (ETF) در پایان هفته، و بالا گرفتن بحث‌ها درباره دو فورک در ماه اوت، از پیش شکننده بود؛ و همین باعث شده معامله‌گران به‌جای دنبال کردن جهش‌ها، سریع‌تر در رشد قیمت اقدام به فروش کنند.

گام بعدی چیست

فعلاً وضعیت عملی تنگه هرمز، با وجود اعلام ترامپ، همچنان مورد مناقشه است.

ایالات متحده می‌گوید مذاکرات ممکن است به یک نقطه عطف مهم رسیده باشد، در حالی که ایران اصرار دارد هیچ توافقی انجام نشده و نظارت سپاه بر کشتیرانی همچنان برقرار است. تا زمانی که تردد نفتکش‌های تجاری به‌طور پیوسته از سر گرفته نشود و هر دو طرف به‌صورت عمومی همان چارچوب را تأیید نکنند، احتمالاً ابهام همچنان ریسک ژئوپلیتیک را در بازارهای انرژی و مالی بالا نگه می‌دارد. از آغاز درگیری بارها دیده‌ایم که این موضوع بارها و بارها تکرار شده است.

اکنون سرمایه‌گذاران، دولت‌ها و شرکت‌های کشتیرانی به دنبال نشانه‌هایی خواهند بود که مذاکرات دیپلماتیک به پیشرفت قابل سنجش منجر می‌شود، نه صرفاً اظهارات عمومی رقیب. هر بازگشاییِ تأییدشده تنگه می‌تواند به‌سرعت قیمت نفت و احساسات کلی بازار را دگرگون کند، در حالی که شکست دیگری در مذاکرات می‌تواند نگرانی‌ها از تشدید نظامی در یکی از حیاتی‌ترین کریدورهای انرژی جهان را دوباره زنده کند.