«دیگر آقای خوش‌اخلاق نیستم» — ترامپ به ایران هشدار داد که توافق را بپذیرد یا هر پل و نیروگاه را از دست بدهد

نکات کلیدی:

• ترامپ تهدید کرد اگر ایران تا ۲۲ آوریل ۲۰۲۶ توافق پیشنهادی را رد کند، هر نیروگاه و پلی در ایران را نابود خواهد کرد.
• قایق‌های توپ‌دار سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران روز شنبه به کشتی‌های تجاری شلیک کردند و کشتی‌های مرتبط با فرانسه و بریتانیا را هدف قرار دادند؛ رخدادی که نقض آتش‌بس را رقم زد.
• در حالی‌که ایران روزانه حدود ۵۰۰ میلیون دلار از محاصره دریایی جاری زیان می‌بیند، مذاکره‌کنندگان آمریکایی برای گفت‌وگوها به اسلام‌آبادِ پاکستان بازمی‌گردند.

ترامپ برای ایران خط قرمز تعیین می‌کند

ترامپ این تهدید را منتشر کرد و در تروث سوشال در ۱۹ آوریل ۲۰۲۶ نوشت که اگر تهران از پذیرش توافق خودداری کند، ایالات متحده «تک‌تک نیروگاه‌ها و تک‌تک پل‌ها را در ایران از کار خواهد انداخت». او تیراندازی را نقض مستقیم آتش‌بس دو هفته‌ای دانست که از ۷ آوریل اجرایی شده بود.

این رویداد رخ داد روز شنبه، ۱۸ آوریل، زمانی که گزارش شد قایق‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران به دست‌کم دو کشتی تجاری شلیک کردند. کشتی‌های مرتبط با فرانسه و بریتانیا از جمله اهداف بودند. داده‌های ترافیک دریایی نشان داد تا یکشنبه هیچ شناوری از تنگه عبور نکرده است.

ایران پیش‌تر به‌طور کوتاه‌مدت بر اساس شروط آتش‌بس، بازگشایی آبراه را نشان داده بود، اما روز شنبه مسیر خود را تغییر داد. مقام‌های ایرانی بار دیگر کنترل تنگه را به دست گرفتند، نفتکش‌هایی را که با پرچم بوتسوانا و آنگولا تردد می‌کردند بازگرداندند و محاصره دریایی جاریِ بنادر ایران از سوی نیروی دریایی آمریکا را اقدامی تجاوزکارانه خواندند.

ترامپ این چارچوب را رد کرد. او گفت محاصره—که حدود ۱۲ آوریل اعمال شد—تا زمانی که ایران با توافقی «۱۰۰٪ کامل» موافقت نکند، ادامه خواهد داشت. او افزود ایران به‌دلیل بسته بودن مسیر عبور، روزانه حدود ۵۰۰ میلیون دلار از درآمد نفتی خود را از دست می‌دهد.

مذاکره‌کنندگان آمریکایی برای گفت‌وگوهایی که انتظار می‌رود دوشنبه‌شب برگزار شود، در حال بازگشت به اسلام‌آباد هستند. آتش‌بس با میانجی‌گری پاکستان تقریباً در ۲۲ آوریل منقضی می‌شود. این آتش‌بس مشروط به بازگشایی کامل تنگه از سوی ایران بود و هرگز اختلافات اصلی را به‌طور کامل حل‌وفصل نکرد. اکنون هر دو دولت یکدیگر را به نقض مفاد آن متهم می‌کنند.

ریشه‌های عمیق‌تر مناقشه به برنامه هسته‌ای ایران بازمی‌گردد. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گزارش داده ایران اورانیوم را تا سطح نزدیک به درجه تسلیحاتی غنی‌سازی می‌کند و ذخیره‌ای به اندازه کافی بزرگ برای چندین بمب در اختیار دارد. کارزار «فشار حداکثری» ترامپ خواستار غنی‌سازی صفر، برچیدن کامل سایت‌های نطنز، فردو و اصفهان و پایان دادن به عملیات نیابتی است. ایران بر حق خود برای غنی‌سازی با اهداف غیرنظامی اصرار دارد و خواهان رفع تحریم‌ها و تضمین‌های امنیتی است.

روی‌آرویی‌های مستقیم نظامی از ژوئن ۲۰۲۵ شتاب گرفت؛ زمانی که اسرائیل به تاسیسات هسته‌ای و نظامی ایران حمله کرد؛ جنگی که جنگ دوازده‌روزه نام گرفت. نیروهای آمریکایی نیز به آن حملات پیوستند و فردو، نطنز و اصفهان را هدف قرار دادند. پس از آن آتش‌بسی موقت برقرار شد، اما گفت‌وگوها دوباره فروپاشید.

در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، آمریکا و اسرائیل حملات ازسرگرفته‌شده را آغاز کردند. در جریان آن کارزار، رهبر جمهوری اسلامی، علی خامنه‌ای، کشته شد. ایران تلافی کرد و به محدودسازی تنگه هرمز—که حدود ۲۰ درصد از نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور می‌کند—روی آورد.

تنگه به نقطه فشار مرکزی در مذاکرات تبدیل شده است. ایران از دسترسی به این آبراه به‌عنوان اهرمی در برابر اقدام نظامی آمریکا استفاده کرده است. آمریکا این محدودیت‌ها را نوعی اجبار اقتصادی می‌داند. مواضع آشتی‌ناپذیر درباره حق غنی‌سازی، تحریم‌ها و خودِ تنگه، چرخه‌های تکرارشونده‌ای از لبه پرتگاه‌بردن وضعیت را رقم زده است.

تهدیدهای علنی ترامپ از الگویی پیروی می‌کند که او در مارس و آوریل ۲۰۲۶ بنا گذاشت؛ استفاده از فشار شدید عمومی در کنار تلاش‌های دیپلماتیک. بازارهای نفت با نزدیک شدن به ضرب‌الاجل ۲۲ آوریل و نامشخص بودن نتیجه گفت‌وگوهای اسلام‌آباد، تحولات را با دقت زیر نظر دارند.

آتش‌بس هنوز می‌تواند پابرجا بماند یا به‌طور کامل فروبپاشد؛ و اگر مذاکرات پیش از ضرب‌الاجل شکست بخورد، ازسرگیری اقدام نظامی نیز محتمل است.