Co się dzieje, gdy dwóch górników znajdzie blok w tej samej sekundzie? Jak wygląda wyścig o blok osierocony

Dlaczego dwóch górników może „wygrać” jednocześnie

Wydobywanie bitcoinów to wyścig, w którym nie ma sędziego obserwującego linię mety w czasie rzeczywistym. Nowy blok musi fizycznie rozprzestrzenić się (tj. przeskakiwać z węzła do węzła) w globalnej sieci, zanim wszyscy uczestnicy uzgodnią, gdzie znajduje się aktualny koniec łańcucha. Proces ten trwa kilka sekund, a przy przeciążonym połączeniu czasami nawet dłużej.

Jeśli drugi górnik znajdzie własny prawidłowy blok, zanim pierwszy blok zdąży do niego dotrzeć, opiera się na ostatniej widzianej wersji (zazwyczaj poprzednim bloku) i rozsyła swój własny, konkurencyjny blok. Przez krótką chwilę istnieją dwa równie prawidłowe bloki na tej samej wysokości, z których każdy zawiera własny zestaw potwierdzonych transakcji oraz własną propozycję dalszego przebiegu zdarzeń.

Żaden z bloków nie jest „błędny”, ponieważ oba spełniają wszystkie zasady protokołu; jedyną rzeczą, która je odróżnia, jest moment pojawienia się oraz to, które węzły przypadkowo dowiedziały się o którym z nich jako pierwsze. Mniej więcej połowa sieci ostatecznie kontynuuje wydobywanie na bazie jednego z kandydatów, reszta na bazie drugiego, a Bitcoin przez krótki czas ma dwie uczciwe, równoczesne wersje samego siebie.

Jak faktycznie rozstrzyga się remis

Bitcoin nie rozstrzyga tego poprzez głosowanie, autorytet ani na podstawie tego, kto technicznie pierwszy znalazł swój blok. Rozstrzyga to w ten sam sposób, w jaki rozstrzyga wszystko inne, tj. łańcuch, który zgromadzi więcej dowodów pracy (proof-of-work), staje się tym, na który przechodzi każdy węzeł, a blok lub bloki drugiej strony zostają odrzucone.

Odrzucenie nie oznacza, że historia została zniszczona lub przepisana, ale oznacza, że dany blok, zwany „osieroconym” lub „nieaktualnym”, przestaje być częścią łańcucha uznawanego przez wszystkich, a wszelkie transakcje w nim zawarte, które nie zostały również potwierdzone po stronie zwycięskiej, po prostu wracają do mempoolu, aby zostać ponownie uwzględnione w przyszłym bloku.

W większości przypadków sytuacja ta rozwiązuje się już po jednym dodatkowym bloku i nikt spoza kręgów związanych z infrastrukturą wydobywczą tego nie zauważa. Prawdziwy wyścig na głębokość dwóch bloków (gdy remis w jakiś sposób utrzymuje się przez całą dodatkową rundę, a żadna ze stron nie wysuwa się na prowadzenie) jest na tyle rzadki, że trafia na pierwsze strony gazet, gdy już się zdarzy – właśnie dlatego, że wymaga to, by rzut monetą wypadł dwa razy z rzędu w ten sam sposób.

Przypadek z marca 2026 r.: kiedy rzut monetą się powtórzył

Dokładnie tak stało się 24 marca 2026 r. Po tym, jak Antpool i Foundry USA wygenerowały swoje własne wersje bloku 941 881 w odstępie dwunastu sekund, ViaBTC przedłużyło wersję AntPool o blok 941 882, podczas gdy Foundry, działając na podstawie własnej wskazówki, również przedłużyło swoją wersję. Przez jeden blok sieć była faktycznie podzielona na dwie równe części między dwoma prawidłowymi łańcuchami. Następnie Foundry wysunęło się na prowadzenie, wydobywając kolejno bloki od 941 883 do 941 886 (sześć kolejnych bloków w swojej gałęzi), aż jego łańcuch stał się, jak to ujął jeden z programistów Bitcoina śledzący to wydarzenie, „zdecydowanie najcięższy”.

Każdy węzeł zreorganizował się zgodnie z wersją Foundry, a bloki wydobyte przez AntPool i ViaBTC stały się osierocone; ich górnicy stracili nagrodę blokową i opłaty za tę pracę, choć same transakcje ponownie trafiły do mempoolu i zostały wkrótce potem potwierdzone.

Analityk Bitcoin b10c, który jako pierwszy publicznie zwrócił uwagę na to zdarzenie, nazwał je „dość rzadkim rozgałęzieniem/reorganizacją dwóch bloków między Foundry a AntPool+ViaBTC”. „Rzadkie” to słowo na miejscu, ale zdarzenie to zwróciło również uwagę na mniej komfortową tendencję, tj. fakt, że połączenie sześciu bloków z rzędu przez Foundry jest łatwiejsze dla puli, która już kontroluje duży udział w mocy obliczeniowej sieci, a relacje na temat tego zdarzenia wskazywały, że kurczące się marże wypychają mniejszych górników z rynku i powodują koncentrację mocy obliczeniowej w mniejszej liczbie większych pul.

Bardziej skoncentrowana sieć nie sprawia, że wyścigi o pojedynczy blok stają się częstsze, ale sprawia, że szanse dobrze wyposażonego poolu na wygranie dowolnego wyścigu (i zebranie kolejnych bloków, które go kończą) są wyraźnie większe niż w przypadku małego górnika.

Wersja dla laików jest nudna, i o to właśnie chodzi

Reorganizacje obejmujące dwa bloki są wyjątkiem; leżąca u ich podstaw sytuacja wyścigu – nie. Pobierając rzeczywiste znaczniki czasu bloków bezpośrednio z serwisu mempool.space za trzy dni poprzedzające reorganizację (wysokości od 941 452 do 941 887), 40 z 435 kolejnych przedziałów blokowych (około 9,2%) mieściło się w przedziale 60 sekund od siebie, w tym jedna para z różnicą zaledwie 5 sekund. Każda z tych sytuacji, w których niewiele brakowało do zderzenia, to moment, w którym w sieci istniała prawdziwa sytuacja wyścigu, choćby krótkotrwała.

Prawie wszystkie z nich rozwiązują się w obrębie tego samego bloku, w sposób niewidoczny, ponieważ następny górnik, który znajdzie blok, w przeważającej większości przypadków po prostu opiera się na tym końcu łańcucha, który dotarł do niego jako pierwszy, a prawdopodobieństwo wystąpienia dwóch remisów z rzędu jest niewielkie. Kompaktowe przekaźniki bloków oraz dedykowane sieci przekaźnikowe o niskim opóźnieniu, takie jak FIBRE, z których obecnie korzysta większość dużych pul, sprawiły, że opóźnienia propagacji powodujące sytuacje wyścigu są krótsze niż w początkowych latach istnienia Bitcoina (i właśnie dlatego sytuacja wyścigu, która utrzymuje się przez dwa pełne bloki – tak jak miało to miejsce w przypadku AntPool i Foundry – jest na tyle rzadka, że zasługuje na uwagę mediów, a nie jest rutynowym zjawiskiem).