Op 10 oktober 2025 werden op de derivatenmarkten voor cryptovaluta posities ter waarde van meer dan 19 miljard dollar, die in handen waren van 1,6 miljoen handelaren, gedwongen gesloten, en in 2026 hebben zich al drie afzonderlijke vervolgincidenten voorgedaan waarbij telkens miljarden dollars op het spel stonden.
Uitleg over liquidatiecascades: hoe 19 miljard dollar aan cryptovaluta in één dag verdween
GESCHREVEN DOOR
DELEN
Belangrijkste punten
- Op 10 oktober 2025 werd 19 miljard dollar aan posities van 1,6 miljoen handelaren geliquideerd, de grootste gedwongen uitverkoop in de geschiedenis van crypto.
- Op 1 februari 2026 werd tijdens ‘Black Sunday II’ in 24 uur tijd 2,2 miljard dollar tenietgedaan, waarbij alleen al de longposities in ethereum 961 miljoen dollar verloren.
- Uit gegevens blijkt dat de hefboomwerking zich na elke uitverkoop in 2026 weer herstelde, waardoor de volgende cascade slechts één krantenkop verwijderd is.
De machine achter de margin call
Het grootste deel van de cryptospeculatie vindt niet plaats op de spotmarkt, waar kopers daadwerkelijk munten bezitten; het gebeurt veeleer in perpetual futures, derivatencontracten waarmee een handelaar bijvoorbeeld $100.000 aan bitcoin-blootstelling kan beheren met $10.000 aan marge. Wanneer de prijs zo ver tegen de positie in beweegt dat het onderpand potentiële verliezen niet langer kan dekken, wordt de positie automatisch op de open markt verkocht.
Die automatische verkoop is het begin van de cascade, aangezien elke gedwongen verkoop de prijs nog iets verder omlaag duwt, waardoor de positie van de volgende handelaar onder de onderhoudsdrempel komt, wat weer een gedwongen verkoop in gang zet. In een markt met miljarden dollars aan openstaande posities (de totale waarde van uitstaande derivatencontracten) die op vergelijkbare prijsniveaus zijn gestapeld, kan één scherpe beweging ervoor zorgen dat posities urenlang als dominostenen omvallen.
En hoewel beurzen weliswaar over schokdempers beschikken, hebben deze hun eigen scherpe kantjes. Om het te verduidelijken: elke grote derivatenbeurs beheert een verzekeringsfonds dat bedoeld is om posities te dekken die sneller in de rode cijfers raken dan ze kunnen worden gesloten. Wanneer het fonds het niet bij kan houden, nemen platforms hun toevlucht tot automatische deleveraging, waarbij de posities van winstgevende handelaren aan de andere kant van de transactie gedwongen worden gesloten om de boeken in evenwicht te brengen.
Simpel gezegd: tijdens de ergste cascade-effecten worden zelfs de winnaars geraakt. En omdat liquidaties worden uitgevoerd tegen de prijs die het orderboek op dat moment biedt, leidt de beperkte liquiditeit ’s nachts en in het weekend tot de heftige „wicks“ (kortstondige prijsstijgingen ver onder de reële waarde) die ervoor zorgen dat de dieptepunten van de cascade-effecten veel dieper zijn dan op basis van spotverkopen alleen te rechtvaardigen zou zijn.
De dag dat de dominostenen vielen
Op 10 oktober 2025 kondigde president Trump een invoerheffing van 100% op Chinese import aan. Als gevolg daarvan werden aandelen en grondstoffen massaal verkocht, en werd crypto (met een open interest die dicht bij een recordhoogte lag en overvolle longposities) het drukpunt. In ongeveer 24 uur, tussen 10 en 11 oktober, ging meer dan 19 miljard dollar aan posities met hefboomwerking verloren, wat meer dan 1,6 miljoen handelaren trof. Ongeveer 16,7 miljard dollar daarvan betrof longposities.
De nasleep liet zien hoeveel lucht er in de markt zat, aangezien de totale openstaande posities in perpetual futures op de grote beurzen in één dag met 43% instortten, van 217 miljard dollar naar 123 miljard dollar. Hyperliquid, een gedecentraliseerde derivatenbeurs, zag zijn openstaande posities met 57% dalen, van 14 miljard dollar naar 6 miljard dollar.
En omdat sommige platforms de informatie die ze openbaar maken beperken of vertragen, schatten marktmakers dat het werkelijke totaal aan liquidaties mogelijk in de buurt van 30-40 miljard dollar lag. Voor heel 2025 telden analisten meer dan 150 miljard dollar aan liquidaties.
De recidivisten van 2026
Handelaren bouwden hun hefboomwerking weer op, en 2026 bleef daar profiteren van, maar op 20 januari verloren meer dan 182.000 handelaren opnieuw ruim 1,08 miljard dollar in één dag, vrijwel volledig bestaande uit longposities in bitcoin- en ethereum-futures.
Twaalf dagen later brak de dag aan die door handelaren „Black Sunday II“ (1 februari) werd genoemd, toen binnen 24 uur voor ongeveer 2,2 miljard dollar aan posities gedwongen werd gesloten, wat meer dan 335.000 handelaren trof. Ethereum liep de grootste schade op met 961 miljoen dollar aan geliquideerde posities, gevolgd door bitcoin met 679 miljoen dollar en Solana met 168 miljoen dollar, waarbij longposities ongeveer 80-85% van de verliezen uitmaakten toen bitcoin kortstondig onder de 76.000 dollar dook.
Juni bracht de grootste spotverliezen van het jaar met zich mee, waarbij bitcoin in 48 uur tijd daalde van ongeveer 67.000 dollar naar 59.100 dollar, wat leidde tot meer dan 3 miljard dollar aan gedwongen liquidaties gedurende die periode (waaronder één rampdag met bijna 1,8 miljard dollar), terwijl elke verkoopgolf de volgende golf in gang zette.
Hoe handelaren in de val lopen
De mechanismen straffen telkens hetzelfde gedrag af, namelijk hoge hefboomwerking, overvolle posities en stopniveaus die zich concentreren op de punten waar iedereen die van zichzelf heeft geplaatst. Financieringspercentages (de periodieke betalingen die long- en shorttraders aan elkaar doen) geven als eerste de waarschuwing af en wanneer longposities zwaar moeten betalen om in de positie te blijven, zijn de posities overbevolkt en kan een bescheiden daling het domino-effect in gang zetten.
De ongemakkelijke les die hieruit te trekken valt, is dat cascade-effecten geen zeldzame ongelukken zijn; ze zijn de standaardmanier waarop de markt overtollige hefboomwerking wegwerkt. De openstaande posities hebben zich dit jaar na elke uitverkoop weer hersteld, wat betekent dat de brandstof voor de volgende al klaarstaat.
De vonk (of het nu gaat om een bericht over invoerheffingen, een beurslek of paniek over een fork) is nooit van tevoren te voorspellen en kaskade-effecten wachten ook niet op bearmarkten, aangezien enkele van de grootste in de geschiedenis plaatsvonden binnen enkele weken na recordhoogtes, precies op het moment dat het vertrouwen en de hefboomwerking hun hoogtepunt bereikten.
Dit artikel is met behulp van AI uit het Engels vertaald. De originele Engelstalige versie is de gezaghebbende bron; geautomatiseerde vertalingen kunnen onnauwkeurigheden bevatten, met name in juridische en regelgevende terminologie.
