Wartość rozliczeń w chińskim juanie wzrosła w marcu do 214 mld dolarów, ponieważ Rosja i Iran przyspieszają odejście od dolara

Powstanie petrojuanu

Globalny krajobraz finansowy przechodzi tektoniczną zmianę, ponieważ konflikt między Zachodem a rosnącą koalicją krajów objętych sankcjami przyspiesza odejście od dolara amerykańskiego. Napędzane niedawnymi atakami wojskowymi i zacieśniającą się siecią sankcji, Iran i Rosja zwiększyły wykorzystanie chińskiego juana i kryptowalut w celu utrzymania handlu i finansowania operacji państwowych.

Najnowszy raport Nikkei wskazuje, że gwałtownie wzrosło wykorzystanie juana do płacenia za ropę naftową i inne surowce. Rozliczenia w chińskim systemie płatności międzybankowych CIPS (Cross-border Interbank Payment System) — pekińskiej alternatywie dla sieci SWIFT kierowanej przez Zachód — osiągnęły w marcu około 214 mld dolarów (1,46 bln juanów). Stanowi to wzrost o 50% w stosunku do poprzedniego miesiąca i trzykrotność poziomu odnotowanego w 2021 r.

Ten gwałtowny wzrost następuje w momencie, gdy Iran podejmuje drastyczne środki w odpowiedzi na amerykańsko-izraelską kampanię powietrzną, która rozpoczęła się w lutym. Teheran skutecznie zamknął Cieśninę Ormuz dla „nieprzyjaznych krajów”, zezwalając jednocześnie na przepływ statków z Chin, Rosji i Indii.

Aby ominąć tradycyjny system bankowy, Iran wdrożył system opłat bezpieczeństwa dla statków przepływających przez ten wąski punkt, przy czym płatności są podobno wymagane w juanach lub kryptowalutach.

„Konflikt na Bliskim Wschodzie zadziałał jak katalizator” – powiedział Ding Shuang, główny ekonomista ds. Chin i Azji Północnej w Standard Chartered. „Obserwujemy początki powstania »petrojuana«, który ostatecznie może osłabić dominację dolara w handlu energią”.

Rosja, w dużej mierze wykluczona z systemu opartego na dolarze od czasu inwazji na Ukrainę w 2022 r., w podobny sposób włączyła juana i aktywa cyfrowe do swojej gospodarki wojennej. W wywiadzie z sierpnia 2025 r. prezydent Władimir Putin zauważył, że transakcje między Rosją a Chinami są obecnie prawie w całości przeprowadzane w rublach i juanach.

Raport Chainalysis z marca 2026 r. ujawnił, że wartość aktywów kryptograficznych otrzymanych przez podmioty objęte sankcjami wzrosła w zeszłym roku o prawie 700%, osiągając rekordowy poziom 154 mld dolarów. Według doniesień, irańska Islamska Gwardia Rewolucyjna odpowiadała za ponad 3 mld dolarów transferów kryptowalutowych tylko w ostatnim kwartale 2025 r., wykorzystując portfele cyfrowe do opłacania fizycznych towarów i logistyki transportowej.

Rozszerzanie cyfrowej granicy

W 2015 r. Chiny uruchomiły system CIPS w celu umiędzynarodowienia juana, a system ten rozwijał się w tempie wykładniczym. Do końca 2025 r. podłączonych do niego było ponad 1700 instytucji finansowych na całym świecie. Oprócz CIPS Pekin testuje cyfrowego juana (e-CNY) do płatności transgranicznych z partnerami takimi jak Arabia Saudyjska i Zjednoczone Emiraty Arabskie. Kanały te umożliwiają natychmiastowe rozliczenia bez konieczności angażowania pośredniczących banków amerykańskich.

W Arabii Saudyjskiej zmiana ta jest już widoczna: udział transakcji naftowych rozliczanych w juanie osiągnął w marcu 41%, w tym samym miesiącu, w którym dwa duże saudyjskie banki państwowe dołączyły do sieci CIPS.

Pomimo szybkiego wzrostu juan wciąż ma przed sobą trudną drogę. Według danych SWIFT na początku 2026 r. juan miał zaledwie 3% udziału w globalnych rozliczeniach, w porównaniu z dominującym dolarem, który miał 51%.

Jednak rozbieżność jest wyraźna. W miarę umacniania się juana względem dolara inne waluty azjatyckie, w tym jen i won, osłabły, obciążone rosnącymi kosztami ropy wycenianej w walutach nietradycyjnych. Toru Nishihama, główny ekonomista w Daiichi Life Research Institute, powiedział, że uważa ten trend za nieodwracalny.

„Odchodzenie od dolara będzie nadal przyspieszać, ponieważ te alternatywne sieci osiągną masę krytyczną” – powiedział Nishihama.