De moeilijkheidsgraadaanpassing van Bitcoin uitgelegd: hoe het netwerk zichzelf om de twee weken straft

De regel waar niemand over stemt

Bitcoin heeft geen beheerder die de mining-moeilijkheidsgraad instelt; deze is wiskundig vastgelegd in het protocol, zodat het netwerk om de 2.016 blokken vergelijkt hoe lang het daadwerkelijk duurde om die reeks blokken te minen, ten opzichte van de doelstelling van 20.160 minuten (twee weken) die voortvloeit uit het ontwerp van 10 minuten per blok.

Als miners die blokken sneller vonden dan gepland, stijgt de moeilijkheidsgraad voor de volgende periode. Als ze ze langzamer vonden, daalt de moeilijkheidsgraad. Nodes berekenen de nieuwe waarde onafhankelijk op basis van dezelfde bloktijdstempels, dus er valt niets te onderhandelen (d.w.z. een node die het niet eens was met de wiskundige berekening zou simpelweg op een andere keten terechtkomen).

De aanpassing is niet onbeperkt en consensusregels beperken elke afzonderlijke herijking tot een verhoging van maximaal 4x of een verlaging van maximaal 75%; een plafond dat is ontworpen om te voorkomen dat één enkel catastrofaal gegevenspunt (zoals een miner die liegt over een tijdstempel) het netwerk in één klap vernietigt. In de praktijk schommelen de meeste heraanpassingen met lage eencijferige waarden. Een schommeling met dubbele cijfers, zoals Bitcoin die in 2026 tweemaal meemaakte, is zeldzaam genoeg om in mijnkringen de krantenkoppen te halen.

Het mechanisme bestaat omdat het uitgifteprogramma van Bitcoin afhankelijk is van de bloktiming. De doelstelling van 10 minuten zorgt ervoor dat de halvering ongeveer om de vier jaar plaatsvindt en dat de maximumvoorraad van 21 miljoen op schema wordt bereikt.

Simpel gezegd: zonder een moeilijkheidsaanpassing zou een golf van nieuwe mininghardware de blokproductie versnellen, de uitgifte naar voren halen en het hele monetaire schema in de war sturen. De aanpassing zorgt ervoor dat de klok eerlijk blijft lopen, ongeacht hoeveel of hoe weinig rekenkracht er op een bepaald moment op het netwerk is gericht.

Toen de regel op de proef werd gesteld: winterstorm Fern

De theorie werd begin 2026 een praktijkvoorbeeld toen winterstorm Fern eind januari extreme kou bracht in Texas en andere belangrijke Amerikaanse miningregio’s, waardoor grootschalige miners gedwongen werden hun rigs uit te schakelen om te voorkomen dat het elektriciteitsnet tijdens piekvraag overbelast zou raken.

De hashrate van Bitcoin (de totale rekenkracht die het netwerk beveiligt) daalde naar schatting met 30-40% van een eerdere piek van bijna 1,13 ZH/s naar een dieptepunt in zeven maanden van ongeveer 663 EH/s. Na twee weken waarin de productie van blokken trager verliep dan gepland, kwam de wiskunde van het netwerk weer op peil: de moeilijkheidsgraad daalde op 7 februari 2026 met 11,16%, een van de grootste neerwaartse correcties in jaren.

Maar het verlagen van de moeilijkheidsgraad maakt het minen van de volgende reeks blokken proportioneel gemakkelijker en winstgevender, en de miners in Texas kwamen sneller weer online dan dat de storm afnam. De hashrate veerde terug naar 1 ZH/s, blokken werden de daaropvolgende twee weken ruim voor op schema gevonden, en op 19 februari reageerde het netwerk met een sprong van 14,7%, de grootste procentuele stijging sinds 2021, waardoor de moeilijkheidsgraad naar een recordhoogte van 144,4 biljoen steeg, zelfs terwijl de prijs van bitcoin tegelijkertijd daalde.

Die 12-daagse heen-en-terugbeweging (eerst een daling met dubbele cijfers, daarna een stijging met dubbele cijfers) is het bewijs dat de moeilijkheidsgraadaanpassing onder druk precies werkt zoals bedoeld, d.w.z. dat deze corrigeert voor een externe schok (een storm) in plaats van voor een verandering in het onderliggende veiligheidsbudget van het netwerk.

De daling in juni was van een heel andere orde

Onlangs daalde de moeilijkheidsgraad opnieuw in juni 2026 (een daling van ongeveer 9,91% op 13 juni), de op één na grootste negatieve aanpassing van het jaar na die van februari. Maar deze keer lag het niet aan het weer. Een daling van de bitcoinprijs met ongeveer 15% zette de marges van miners die oudere of minder efficiënte hardware gebruiken onder druk, en de herberekeningsperiode zelf duurde 15,6 dagen in plaats van de gebruikelijke 14, wat aantoont dat de hashrate geleidelijk uit het netwerk wegvloeide in plaats van in één klap te dalen.

Verschillende beursgenoteerde miningbedrijven hadden bovendien hun mining-rigs en datacenter-capaciteit omgeleid naar AI- en high-performance computing-toepassingen, waar de opbrengsten stabieler leken dan bij mining tegen de lage bitcoinprijzen. Het zomerse seizoen in Texas met de „vier gelijktijdige pieken“, waarin grote stroomverbruikers hun verbruik beperken om te voorkomen dat de transmissiekosten voor volgend jaar worden vastgelegd, zorgde bovendien voor een seizoensgebonden rem.

Het is belangrijk om dit onderscheid te maken, want terwijl de schommeling in februari een tijdelijke aanbodschok was die zich binnen een maand volledig omkeerde, was de daling in juni een economische beslissing van miners over waar hun hardware en stroom het best ingezet kunnen worden.

Eind juli was het netwerk ongeveer 80% van de weg door het huidige tijdperk van 2.016 blokken, waarbij vroege gegevens wijzen op een bescheiden neerwaartse aanpassing van ongeveer 1,2% bij de volgende herberekening rond blok 959.616. Het is een kleine beweging naar de maatstaven van 2026, maar het herinnert er toch aan dat het grootste deel van de geschiedenis van de moeilijkheidsgraadgrafiek onopvallend is, en dat is precies de bedoeling. De regel is niet bedoeld om de krantenkoppen te halen; hij is bedoeld om het uitgifteprogramma van Bitcoin onafhankelijk te maken van het feit of een storm de miners in Texas offline haalt of dat een miningbedrijf besluit dat AI-rekenkracht beter loont dan blokbeloningen. Om de twee weken voert het systeem de correctie hoe dan ook door.