Teastaíonn ó Thiarnaí na Ríochta Aontaithe fógraí cearrbhachais a thoirmeasc, sprioc fáis an tseictéara tréigthe

Toirmeasc atá Deartha chun an Earnáil a Chrapadh

D’fhoilsigh Coiste Idirchaidrimh Theach na dTiarnaí a thuarascáil Dé Céadaoin, ag teacht ar an gconclúid gurb é toirmeasc cuimsitheach ar fhógraíocht, ar mhargaíocht agus ar urraíocht chearrbhachais an bealach is éifeachtaí chun dochar a laghdú, lena n-áirítear scrios airgeadais, briseadh caidrimh agus féinmharú. Dúirt an coiste go raibh an rialtas “ró-phaisteach” sa fhreagairt ar phléascadh fógraíochta digiteacha agus ar thionchair ar na meáin shóisialta a bhíonn ag cur earnáil an chearrbhachais chun cinn. Bhuaigh geallghlacadóirí, ionaid mheaisíní sliotán agus ceasaíneonna $16.9 billiún (£12.6 billiún) ó chustaiméirí sa Bhreatain Mhór anuraidh, agus cuireann staitisticí oifigiúla líon na ndaoine a bhfuil fadhb chearrbhachais acu ag suas le 1.4 milliún.

In éineacht leis an moladh maidir le fógraíocht, molann an tuarascáil go lom freisin gur cheart don rialtas an aidhm chun fás san earnáil chearrbhachais a éascú a thréigean go hiomlán. Fuair an coiste go gcrapfadh an toirmeasc molta an earnáil, ach mhaígh sé go gcuirfí é sin ar ceal san fhadtéarma de réir mar a dhíreofaí airgead a caitheadh ar chearrbhachas roimhe seo isteach i gcuid eile den gheilleagar. Dúirt an Tiarna Foster as Bath, duine d’údair na tuarascála, go measann taighde gur féidir le laghdú 10% ar chaiteachas chearrbhachais luach breise comhlán $1.7 billiún (£1.25 billiún) a ardú agus níos mó ná 22,000 post a chruthú.

D’iarr an coiste go mbainfí oibreoirí cearrbhachais de gheansaithe agus de threalamh traenála foirne spóirt agus go mbainfí iad ó pháirceanna agus ionaid spóirt ar fad, in éineacht le srianta dochta ar fhógraíocht chearrbhachais laistigh de chraoltaí spóirt ar an teilifís, lena n-áirítear ar éileamh. Rachadh sé seo i bhfad níos faide ná an toirmeasc deonach “ó fheadaíl go feadaíl” atá ag an tionscal, nach gclúdaíonn ach fad an chluiche chraolta. Iarrann an tuarascáil freisin toirmisc chuimsitheacha ar mhargaíocht dhíreach, ar mhargaíocht ábhair agus ar dhreasachtaí, i measc moltaí eile – lena n-áirítear go dtiocfadh gach fógraíocht chearrbhachais faoi aon rialtóir reachtúil amháin seachas an scoilt reatha idir an Advertising Standards Authority agus an Gambling Commission.

Dhiúltaigh an Betting and Gaming Council (BGC) don tuarascáil, ag áitiú go rachadh toirmeasc chun tairbhe don mhargadh aindleathach, a choinneodh fógraíocht ar siúl ar aon nós. “Dhéanfadh toirmeasc iomlán ar fhógraíocht buntáiste iomaíoch tábhachtach a bhaint de bheith ceadúnaithe agus rialaithe, agus ní dhéanfadh sé aon rud chun oibreoirí neamhdhleathacha a stopadh ó thomhaltóirí Briotanacha a spriocdhíriú,” a dúirt Príomhfheidhmeannach an BGC, Grainne Hurst. Tá meastachán déanta ag an gcomhlacht trádála go dtagann leath den airgead a chaitear anois ar fhógraíocht chearrbhachais do thomhaltóirí Briotanacha ó oibreoirí gan cheadúnas, éileamh a chuir sé os comhair na Parlaiminte i mí Aibreáin in éineacht lena mheas ar ghealltóireacht neamhdhleathach ar an Premier League. I bhfianaise don choiste, luaigh an BGC staidéar ón World Advertising Research Centre a chuir caiteachas fógraíochta na hearnála rialaithe ag thart ar $1.5 billiún (£1.1 billiún) i gcomparáid le $1.07 billiún go $1.2 billiún (£800 milliún go £900 milliún) don earnáil gan cheadúnas, agus dúirt sé go ngearrfadh a bhaill caiteachas agus méid fógraíochta go deonach thart ar 10%.

D’inis Vaughan Lewis ó Teise Advisory, a bhí ar an bpainéal céanna, don choiste go gcuireann srianta níos déine le sceitheadh níos mó isteach sa mhargadh dubh, agus chuir sé gealltóireacht neamhdhleathach ar líne ag thart ar $22.7 billiún (£17 billiún) i mbliana, ag dúbailt laistigh de dhá bhliain. Dúirt sé go ndéanann suíomhanna gan cheadúnas margaíocht orthu féin bunaithe ar easpa seiceálacha know-your-customer chun custaiméirí a mhealladh atá frustrach de bharr comhlíonta sa mhargadh rialaithe. Dúirt Foster gur “ábhar imní dlisteanach” é an margadh aindleathach ach gur “níor cheart go gcuirfeadh sé sin as dúinn an gá atá ann aghaidh a thabhairt ar an dochar atá á chruthú ag an margadh dleathach.” Ba é toradh féin an choiste nach bhfuair sé fianaise láidir go gcuirfeadh toirmeasc ar fhógraíocht custaiméirí i dtreo an mhargaidh dhubh, agus d’admhaigh sé go gcuireann bunú nasc cúiseach cinntitheach idir fógraíocht agus dochar dúshláin mhóra dhosháraithe mhodheolaíochta i láthair – ach tháinig sé ar an gconclúid go socraíonn éileamh an rialtais ar chruthúnas cúiseach caighdeán atá, den chuid is mó, dodhéanta a bhaint amach.

Dúirt an tAire Cearrbhachais, an Bhandiúc Twycross, leis an gcoiste i mí an Mheithimh nach bhfuil aon phleananna ag an rialtas reachtaíocht a dhéanamh maidir le srianta fógraíochta agus go bhfuil sé i mbun comhrá leis an BGC faoi bhearta deonacha, agus dheimhnigh sí go bhfuil sé ag iarraidh go bhfásfadh an earnáil cheadúnaithe. Tá an earnáil ag ullmhú cheana féin do athruithe cánach faoi Phríomh-Aire Andy Burnham, a dúirt, mar mhéara Mhanchain Mhóir, gur theastaigh uaidh “urraíocht chearrbhachais an spóirt a chur ar ais i leabhair staire,” agus a ghluaiseann chun deireadh a chur le dleacht chearrbhachais a raibh sé ag brústocaireacht ina coinne tar éis dó dul i mbun oifige. Ar leithligh, tá an Financial Conduct Authority ag athbhreithniú an toirmeasc 2019 a choinníonn margaí tuartha as an Ríocht Aontaithe.