'Quyền riêng tư không còn là vấn đề được xem xét sau cùng': Vitalik Buterin công bố kế hoạch 3-4 năm để tái cấu trúc Ethereum

Hướng tới một tương lai được định hình rõ ràng hơn

Buterin đã công bố lộ trình này trên X gần đây, vài ngày sau khi các nhà nghiên cứu Ethereum tập trung tại Berlin để thảo luận về hướng đi dài hạn của giao thức. Anh lưu ý rằng 'Lean Ethereum' là phiên bản lớn thứ ba của mạng lưới, sau chuỗi proof-of-work ban đầu và sự hợp nhất (The Merge) năm 2022 sang cơ chế proof-of-stake, đồng thời cho biết hầu hết các thành phần chính của giao thức sẽ được thay thế trong quá trình triển khai theo từng giai đoạn. Buterin bổ sung:

"Quyền riêng tư không còn là vấn đề phụ; nó là mục tiêu hàng đầu. Khi thiết kế Frames, mempool, các bổ sung cho cây trạng thái, chúng tôi đặt ra câu hỏi rõ ràng: 'Được rồi, các giao dịch theo giao thức bảo mật lượng tử, không qua trung gian sẽ diễn ra như thế nào trong hệ thống này, và chi phí phát sinh là bao nhiêu?'

Lộ trình này bao quát gần như mọi lớp của hệ thống. Việc thực thi lại giao dịch trực tiếp — cách các nút hiện đang xác minh chuỗi — sẽ nhường chỗ cho cơ chế xác minh đệ quy dựa trên các lập luận minh bạch có thể mở rộng (STARKs), một dạng bằng chứng mật mã cho phép máy tính kiểm tra các phép tính mà không cần thực hiện lại chúng. Cơ chế đồng thuận sẽ được điều chỉnh lại theo hướng hoàn tất trong một hoặc hai vòng, và giá gas sẽ trở nên đa chiều, tính phí riêng cho các loại tài nguyên mạng khác nhau.

Buterin cũng đề xuất việc chuyển môi trường thực thi ra khỏi Máy ảo Ethereum (EVM) sang các giải pháp thay thế như RISC-V hoặc leanISA được thiết kế chuyên dụng, song song với việc chuyển đổi sang các kiến trúc trạng thái mới. Đến năm 2030, ông dự kiến mạng lưới sẽ lưu trữ khoảng 2 terabyte trạng thái động cùng khoảng 100 terabyte trong một thiết kế mới, có khả năng mở rộng hơn, với việc chuyển đổi sang các cấu trúc mới là tùy chọn nhưng được khuyến khích về mặt tài chính.

Khả năng chống lượng tử và tính riêng tư tích hợp

Khả năng chống lượng tử đã vươn lên mạnh mẽ trong danh sách các ưu tiên. Buterin lưu ý rằng công việc phát triển các thiết kế blob an toàn trước tấn công lượng tử đã diễn ra trong vài tháng qua, và lộ trình hướng đến việc thay thế mọi thành phần dễ bị tấn công lượng tử trong tương lai. Thay vì coi quyền riêng tư như một tính năng bổ sung ở lớp ứng dụng, các bản nâng cấp trong tương lai sẽ được đánh giá dựa trên việc chúng có hỗ trợ quyền riêng tư an toàn trước tấn công lượng tử và không qua trung gian ở cấp độ giao thức hay không.

Trong một bài đăng tiếp theo, Buterin đã vạch ra lộ trình để làm cho chuỗi đồng thuận tinh gọn trở nên “tinh gọn hơn nữa” đồng thời tăng cường quyền riêng tư cho các trình xác thực.

Thiết kế này sẽ sử dụng bằng chứng không tiết lộ thông tin (zero-knowledge – ZK) để tách biệt khoản tiền ký quỹ của người xác thực khỏi hoạt động staking và các giao dịch rút tiền của họ, đồng thời sẽ tái ẩn danh người staking hàng ngày. Đề xuất này dựa trên các công việc về quyền riêng tư mà ban biên tập đã đề cập trong năm nay, từ nỗ lực của Buterin nhằm chấm dứt sự phụ thuộc vào bộ chuyển tiếp của mạng trước bản nâng cấp Hegota đến việc ông ủng hộ các địa chỉ riêng cho từng dapp trong ví Kohaku.

Một nền tảng gọn nhẹ hơn đằng sau một chuỗi gọn nhẹ hơn

Việc tái cấu trúc diễn ra vào thời điểm Ethereum đang trong giai đoạn tinh gọn. Quỹ Ethereum đã thông báo vào ngày 22 tháng 6 rằng họ sẽ cắt giảm ngân sách 40% và giảm nhân sự khoảng 20%, loại bỏ 54 vị trí. Giá ETH dao động quanh mức $1,760 khi lộ trình được công bố, giảm hơn 60% so với đỉnh điểm vào tháng 8 năm 2025 ở mức gần $4,954.

Kế hoạch này cũng vấp phải sự phản đối, với các nhà phê bình đặt câu hỏi liệu khoảng thời gian từ ba đến bốn năm có thực tế để thay thế đồng thời các lớp đồng thuận, thực thi và trạng thái hay không, đồng thời chỉ ra lịch sử chậm trễ so với thời hạn của Ethereum.