BIP-110 đang đẩy Bitcoin tiến gần đến thời hạn phân tách vào tháng 8 với chỉ 5 EH/s tín hiệu

BIP-110 thực sự làm gì

BIP-110, do Dathon Ohm soạn thảo và có tên chính thức là “Reduced Data Temporary Soft fork”, đề xuất một hạn chế ở cấp độ đồng thuận trong vòng một năm đối với việc nhúng dữ liệu tùy ý vào các giao dịch Bitcoin. Các quy tắc này sẽ nhắm vào các phương pháp phổ biến nhất được sử dụng cho các dòng chữ Ordinals, các tải trọng OP_RETURN lớn, các token BRC-20 và một số cấu trúc Taproot được sử dụng lại để lưu trữ dữ liệu.

Đề xuất này được viết dưới dạng một fork, dù là soft fork, có nghĩa là các quy tắc mới của nó nghiêm ngặt hơn so với các quy tắc hiện có, nhưng vẫn tương thích ngược. Các giao dịch tiền tệ tiêu chuẩn sử dụng P2PKH, P2WPKH hoặc chi tiêu theo đường dẫn khóa Taproot sẽ vẫn hoàn toàn hợp lệ. Sau 52.416 khối (khoảng một năm), các quy tắc sẽ tự động hết hiệu lực mà không còn được áp dụng tiếp.

Những người ủng hộ cho rằng đề xuất này giải quyết một vấn đề thực tế: việc lưu trữ dữ liệu cạnh tranh với các giao dịch thanh toán làm tăng phí, đẩy chi phí vận hành nút lên cao và làm lệch cấu trúc khuyến khích của Bitcoin khỏi mục đích tiền tệ ban đầu.

Các con số xác định mức độ rủi ro

Các thông số kích hoạt khá táo bạo. BIP-110 sử dụng phương thức triển khai BIP9 đã được điều chỉnh, chỉ yêu cầu 55% tín hiệu từ thợ đào (1.109 trong số 2.016 khối mỗi chu kỳ điều chỉnh mục tiêu) thay vì ngưỡng 95% truyền thống. Nếu ngưỡng đó không được đáp ứng một cách tự nhiên, một khoảng thời gian tín hiệu bắt buộc bắt đầu vào khoảng khối 961632 (dự kiến vào ngày 7 tháng 8 năm 2026) sẽ từ chối bất kỳ khối nào không phát tín hiệu bit 4.

Tính đến cuối tháng 6 năm 2026, tín hiệu từ các thợ đào chiếm 0,31% tổng hashrate, khoảng 5 EH/s trong tổng hashrate của mạng gần 940 EH/s. Gần đây hơn, trong vòng một ngày qua, trang web bip110.org/monitor cho thấy tỷ lệ phát tín hiệu là 0,00%. Ocean pool đã tạo ra phần lớn các khối tín hiệu kể từ khi khối đầu tiên xuất hiện vào tháng 3 năm 2026. Tỷ lệ áp dụng phần mềm hỗ trợ BIP-110 (chủ yếu là các biến thể của Bitcoin Knots) dao động từ khoảng 2% đến 8% trong số các nút đang lắng nghe, mặc dù một số con số vẫn còn tranh cãi.

Cách thức xảy ra sự phân tách

Quy tắc "chuỗi nặng nhất" của Bitcoin chính là yếu tố khiến tình huống này trở nên nguy hiểm. Nếu các nút thực thi và thợ đào ủng hộ bắt đầu từ chối các khối chứa giao dịch không tuân thủ, trong khi những khối đó vẫn có bằng chứng công việc (PoW) hợp lệ theo quy tắc cũ, hai chuỗi cạnh tranh sẽ xuất hiện. Các nút thực thi xây dựng một chuỗi. Các nút theo quy tắc cũ theo chuỗi còn lại.

Trong kịch bản thực thi bởi thiểu số, chuỗi BIP-110 có thể sẽ chậm hơn và có hashrate thấp hơn khi độ khó được điều chỉnh giảm xuống. Chuỗi đó có thể tồn tại hoặc suy tàn tùy thuộc vào việc các sàn giao dịch, ví và người dùng có gán giá trị kinh tế cho nó hay không. Sự gián đoạn này, bao gồm việc ngừng nạp tiền vào sàn giao dịch, rủi ro phát lại và sự nhầm lẫn về cơ sở hạ tầng, sẽ xảy ra bất kể chuỗi nào cuối cùng chiếm ưu thế.

Các nhà phê bình: 'Đây không phải là cách'

Adam Back, nhà cypherpunk và đồng sáng lập Blockstream, đã thẳng thắn bày tỏ trên X: "Nó thực sự không hiệu quả, gây ra nhiều vấn đề, không có sự đồng thuận về công nghệ cũng như hệ sinh thái. Mỗi yếu tố đó đều là tử huyệt. Nó có đủ cả bốn yếu tố đó. Tất cả chúng ta đều ghét spam. Nhưng đây không phải là cách. Các bạn sẽ tự làm hại chính mình."

Jameson Lopp đã công bố một phân tích chi tiết, gọi BIP-110 là “liều lĩnh” và “định sẵn sẽ thất bại.” Phê bình của ông bao quát rủi ro phân tách, khả năng xuất hiện các UTXO không thể chi tiêu trong các trường hợp biên hiếm gặp của Taproot, sự thiếu hiệu quả của đề xuất trong việc ngăn chặn lưu trữ dữ liệu lâu dài (việc nhúng dữ liệu có thể thực hiện bằng các phương pháp khác), cùng với gánh nặng tương thích mà nó đặt lên ví, công cụ Miniscript và các giao dịch đã ký sẵn.

"Việc kích hoạt BIP-110 phụ thuộc vào ngưỡng tín hiệu thấp 55% từ các thợ đào đối với một Soft Fork do Người dùng Kích hoạt (UASF)," bài đăng trên blog của Lopp giải thích. "Điều này làm tăng đáng kể khả năng xảy ra 'sự phân tách chuỗi', trong đó có 2 chuỗi cạnh tranh nhau để trở thành 'Bitcoin thực sự'. Trong kịch bản phân tách chuỗi, bạn nên dự kiến toàn bộ hệ sinh thái sẽ bị đình trệ do sự không chắc chắn về việc nhánh nào sẽ thắng và các rủi ro chi tiêu kép phát sinh từ đó."

Jimmy Song đã hứng chịu nhiều chỉ trích trên X sau khi từ chối đưa ra quan điểm, với lý do rằng anh thiếu kiến thức đủ sâu về các hậu quả có thể xảy ra. “Tôi không ‘ủng hộ’ cũng không ‘phản đối’ BIP110. Lý do là tôi chưa hiểu đủ về hệ thống để đánh giá hậu quả của cả hai hướng đi. Chúng ta sẽ hiểu rõ hơn một chút khi soft fork được giải quyết theo hướng này hay hướng kia, nhưng hiện tại, tôi hầu như không biết mọi việc sẽ diễn ra như thế nào," Song giải thích.

Các tài khoản ủng hộ BIP-110 đã hiểu sự trung lập của anh như một cách thu hút người theo dõi và không làm gì cả. Mặc dù sự thận trọng là đáng khen ngợi, nhưng đẩy nó đến mức cực đoan như vậy sẽ dẫn đến sự bất động hoàn toàn, người ủng hộ BIP-110 có biệt danh Softfork Mechanic giải thích. “Tất nhiên tôi tôn trọng sự khiêm tốn, nhưng điều này đã vượt quá giới hạn và trở thành sự tê liệt. Bitcoin không hoàn toàn tĩnh tại," Softfork Mechanic viết cho Song.

Tài khoản X này bổ sung:

"SegWit và Taproot là những thay đổi khổng lồ kèm theo một số hậu quả khủng khiếp. BIP-110 là một rào cản cực kỳ nhỏ được đặt lên Taproot, và dễ dàng kết luận rằng nó là cần thiết xét đến những thiệt hại mà Taproot đã gây ra trong thực tế, đồng thời khả năng nó tự gây ra những hậu quả không lường trước được là cực kỳ thấp."

Back của Blockstream cũng đã phản hồi bài đăng của Song. “Không có sự đồng thuận về mặt kỹ thuật,” Back nhấn mạnh.

Những người ủng hộ phản bác

Những người ủng hộ cũng lập luận rằng các thợ đào sẽ không hy sinh phần thưởng khối để đổi lấy phí spam khi sự lựa chọn trở nên thực tế, từ đó hạn chế rủi ro chia tách kéo dài. Một số người khác viện dẫn BIP148, UASF năm 2017 đã góp phần buộc kích hoạt Segwit, như một tiền lệ cho thấy áp lực do người dùng khởi xướng vẫn có thể phát huy tác dụng dù gặp sự phản đối từ phía thợ đào.

Matteo Pellegrini gần đây đã tiếp cận một lượng lớn người dùng trên Club Orange, một mạng xã hội chỉ dành cho Bitcoin, gửi tin nhắn đến khoảng 17.000 người và yêu cầu họ “trả lời lại nếu ủng hộ BIP110.” Với cơ sở người dùng hoạt động hàng ngày khoảng 500 người, Pellegrini cho biết anh đã nhận được hơn 100 phản hồi tích cực. Pellegrini kết luận rằng nếu mức độ tương tác này phản ánh mạng lưới rộng lớn hơn của các “người vận hành nút”, chúng ta nên “dự kiến 20-25% các nút sẽ ủng hộ BIP110”.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo

BIP-110 sẽ tự động hết hiệu lực nếu được kích hoạt mà không có đề xuất tiếp theo nào gia hạn. Dù được thông qua hay thất bại, đề xuất này đã buộc căng thẳng trong cơ chế quản trị của Bitcoin phải bộc lộ ra ngoài: người vận hành nút đối đầu với thợ đào, bảo vệ chống spam đối đầu với tự do dữ liệu, tính cấp bách của UASF đối đầu với yêu cầu về sự đồng thuận rộng rãi.

Thời hạn bắt buộc cho các khối sẽ đến trong khoảng sáu tuần nữa. Đó là khoảng thời gian đủ để các tín hiệu thay đổi đáng kể hoặc để hệ sinh thái chuyển hướng mạnh mẽ sang hướng ngược lại.