Paraguayaans parlement zet president af na bankfaillissement

De ondergang van Ueno Bank ontketent een regeringscrisis in Paraguay

De ondergang van een van de belangrijkste digitale banken in Paraguay, de Ueno Bank, heeft geleid tot een mogelijke afzettingsprocedure tegen president Santiago Peña en het aftreden van Carlos Carvallo, voormalig hoofd van de centrale bank, die beiden banden hadden met de in ongenade gevallen instelling.

Ueno Bank, die bijna 3 miljoen klanten in het land had en bijna 380 miljoen dollar aan pensioenfondsen beheerde, zag haar activa maandag in beslag genomen worden door de centrale bank, nadat de solvabiliteitsratio van de bank onder de 50% van het vereiste kapitaalniveau voor het voortzetten van de activiteiten was gedaald, waardoor 9% van de deposito’s in het Paraguayaanse banksysteem in het ongewisse bleef.

Hoewel Carlos Carvallo, president van de centrale bank, aanvankelijk probeerde het belang van Ueno Bank te bagatelliseren en benadrukte dat het om een op zichzelf staand incident ging, zouden de gevolgen de Paraguayanen de straat op drijven om te protesteren tegen de maatregel en het gebrek aan toezicht dat overheidsfunctionarissen hadden uitgeoefend op Ueno, dat banden had met zowel president Santiago Peña als Carvallo.

De garantiefondsen van de centrale bank dekken tot 38.600 dollar per persoon of instelling, waardoor de meeste spaarders hun geld konden terugkrijgen, terwijl andere grote spaarders en instellingen, zoals de openbare pensioenfondsen en het nationale energiebedrijf ANDE, buiten deze afwikkeling vielen en moeten wachten op de veiling van hoogwaardige activa om hun verzekeringsuitkering te ontvangen.

Peña was via Grupo Vázquez, de meerderheidsaandeelhouder van de bank, verbonden met Ueno. Peña gaf publiekelijk toe dat hij aandeelhouder was van Grupo Vázquez tot 2025, toen hij zijn aandelen verkocht. Carvallo stond aan het hoofd van Ueno voordat hij president van de centrale bank werd.

De situatie loopt hoog op

Hoewel de centrale bank volhield dat de gebeurtenis geen onderdeel was van een structurele bankencrisis, werden de spaarders van Ueno, waaronder gepensioneerden, toch getroffen toen de bank failliet ging, ook al dekte het garantiefonds het grootste deel van de gelden van particuliere klanten.

Dit leidde ertoe dat demonstranten de straat op gingen en in Asunción in botsing kwamen met de lokale politie, terwijl zij aandrongen op een snelle oplossing van de bankcrisis en erop aandrongen hun geld bij andere bankinstellingen te kunnen opnemen.

Uit het onderzoek naar Ueno bleek dat de bank een gebrekkige administratie had gevoerd van haar leningen aan Grupo Vázquez en dat de boekhouding gebrekkig was, waarbij sommige uitgaven als activa waren geboekt.

Dit onderzoek leidde tot de arrestatie van acht leidinggevenden van Ueno, waaronder oprichter Miguel Vasquez en de huidige directeur Juan Manuel Gustale, waarbij het Openbaar Ministerie 27 bankfunctionarissen aanklaagde voor diverse strafbare feiten.

Politieke gevolgen

De gebeurtenis bracht de banden van Peña en Carvallo met Grupo Vázquez in de schijnwerpers; zij werden beschuldigd van belangenverstrengeling en van lakse toezicht op de activiteiten van de bank.

In de nasleep van het faillissement van Ueno en om de kritiek te temperen, vroeg Peña Carvallo dinsdag om zijn functie bij de centrale bank neer te leggen, zodat de instelling haar werk kon voortzetten zonder te worden gehinderd door de last van zijn banden met Ueno.

Hoewel Peña ermee instemde de oplossing van het conflict te versnellen door wetgeving in te voeren die noodbetalingen aan de klanten van de bank mogelijk zou maken, was dit niet voldoende om de aanhoudende kritiek op zijn regering weg te nemen vanwege het doorsluizen van overheidsgeld naar de bank.

De president treedt af

Toen de aandacht zich op hemzelf richtte en zijn eigen partij opriep om zijn banden met Ueno te onderzoeken, trad Peña af. Hij benadrukte dat hij dit deed om de stabiliteit en de sociale vrede van het land te waarborgen en de democratische instellingen van het land te behouden.

Op sociale media vroeg Peña het Paraguayaanse volk om vergeving. „Het was nooit mijn bedoeling om het vertrouwen dat het volk in mij stelde te schenden“, zei Peña.

„Geen enkele functie is belangrijker dan de stabiliteit van de republiek; geen enkel persoon is belangrijker dan Paraguay“, concludeerde hij.

Toch kon zelfs zijn aftreden zijn critici niet tevredenstellen, aangezien beide kamers van het Paraguayaanse congres weigerden zijn aftreden te aanvaarden. Dit zou hem namelijk toegang geven tot een levenslange zetel in de Senaat, die hem immuniteit zou bieden tegen een latere strafrechtelijke veroordeling – een immuniteit die alleen zou kunnen worden opgeheven door een parlementaire meerderheid van tweederde in de Senaat.

Wat nu?

Kort na zijn poging tot aftreden stemde de Tweede Kamer van het Paraguayaanse congres unaniem voor een afzettingsprocedure tegen Peña, waardoor de motie voor afzetting werd doorgestuurd naar de Senaat, waar zijn immuniteit zou kunnen worden opgeheven met het oog op aanstaande strafrechtelijke procedures.

Peña benadrukte dat hij zijn recht op verdediging voor het Congres zou uitoefenen, niet uit persoonlijke trots, maar „omdat verantwoording afleggen en uitleg geven ook een verantwoordelijkheid is jegens het Paraguayaanse volk“.

„Ik zal volledig meewerken met de bevoegde instanties, zodat duidelijkheid komt over wat er is gebeurd, de verantwoordelijkheden worden vastgesteld en degenen die de wet hebben overtreden zich voor de rechter moeten verantwoorden”, verklaarde Peña op sociale media.

Toch herhaalde hij dat de prioriteit van de regering moet liggen bij het uitkeren van de betreffende bedragen aan spaarders die nog steeds geen toegang hebben tot hun geld. "Het debat over mijn aanblijven in functie mag de oplossingen die de getroffen gezinnen nodig hebben niet lamleggen", oordeelde Peña.

De nasleep van de bankcrisis rond Ueno laat zien hoe snel een financiële crisis kan uitmonden in een grote politieke omwenteling wanneer leiders banden hebben met deze instellingen, en toont de kwetsbaarheid aan van financiële systemen die voor het handhaven van stabiliteit afhankelijk zijn van vertrouwen in het toezicht door de toezichthouders.

De gebeurtenis vraagt ook om een analyse van hoe bankfaillissementen soortgelijke reacties in andere delen van de wereld zouden kunnen uitlokken, waardoor de politieke stabiliteit van fiat-systemen die met deze tegenslagen worden geconfronteerd, in gevaar komt. Analisten hebben er dan ook op aangedrongen dit probleem op te lossen voordat er nog meer banken failliet gaan.