Ngày 10 tháng 10 và Cuộc tháo chạy của Tiền Trà Trung Quốc

Ít người nhớ hơn rằng tháng 10 cũng là tháng chính phủ Mỹ công bố điều mà họ mô tả là vụ tịch thu Bitcoin lớn nhất từ trước đến nay—những đồng coin có liên quan tới một mạng lưới rửa tiền crypto quốc tế bị cáo buộc, và đúng vào cùng thời điểm đó, mạng lưới này bị nhắm tới bởi các chiến dịch thực thi pháp luật phối hợp trên khắp Mỹ, Anh, Singapore, Thái Lan, Campuchia và Trung Quốc.

Thời điểm này đặt ra câu hỏi liệu có mối liên hệ nào giữa hai sự kiện hay không.

Bài viết này trình bày một giả thuyết đã lan truyền trên Crypto Twitter Trung Quốc nhưng hầu như không được nhắc tới trong các bài đưa tin phương Tây: rằng cú sập ngày 10/10 có thể đã bị khuếch đại bởi việc rút đột ngột thanh khoản từ hệ thống ngân hàng bóng tối—thứ mà tiếng lóng ngân hàng ngầm Trung Quốc gọi là cháqián, hay “tiền trà”—sau khi một đợt trấn áp lớn làm gián đoạn các “đường ray” rửa tiền vốn âm thầm nuôi thị trường crypto.

Cần nói rõ, có nhiều yếu tố góp phần vào những gì đã xảy ra vào 10/10. Thị trường vốn đã mong manh. Đòn bẩy cao. Thanh khoản mỏng hơn nhiều người tưởng. Một cú sốc vĩ mô cũng xuất hiện trên băng tin hôm đó. Và các vấn đề ở cấp độ sàn—sàn ngừng hoạt động, thanh lý dây chuyền, và các lỗi “hệ thống ống nước” khác nhau—nhiều khả năng đã đóng vai trò như chất xúc tác.

Nhưng thuyết “tiền trà” bổ sung một mảnh ghép có thể còn thiếu: nếu một lực mua lớn, ổn định—dòng vốn di chuyển qua các kênh ngoài khơi và ngầm—đã bị tắt đột ngột trong những ngày và tuần trước khi tia lửa xuất hiện thì sao?

Hãy bắt đầu với một mốc thời gian ngắn về các sự kiện cho thấy vài sự trùng hợp thú vị:

• 28/12/2020: Pool đào LuBian ở Trung Quốc bị hack mất 127k BTC – vụ hack lớn nhất từ trước đến nay.
• 7/2024: Những đồng coin đó được chuyển từ ví của hacker sang một địa chỉ khác, sau này được Arkham gắn nhãn là thuộc về Chính phủ Mỹ.
• 8/10/2025: Văn phòng Công tố Khu Đông New York công bố cáo trạng đối với công dân Campuchia Chen Zhi – bị cáo buộc là người kiểm soát LuBian – vì bị cho là đã rửa hàng tỷ đô la bằng BTC và stablecoin từ các vụ lừa đảo và chuyển qua các doanh nghiệp ở New York, qua đó tạo cơ sở cho can thiệp của Mỹ. Một làn sóng lớn các hoạt động triệt phá, đột kích và tịch thu diễn ra tại nhiều “khu tổ hợp lừa đảo” khắp Đông Nam Á.
• 10/10/2025: Bitcoin đạt đỉnh và gần như mọi altcoin trên mọi sàn đều có nến râu “scam” cắm về 0. Bạc lập tức bước vào một đợt tăng 153% trong khi vàng cũng lập các đỉnh cao lịch sử mới.
• 14/10/2025: Mỹ công bố đã tịch thu 127k BTC (đúng bằng lượng bị hack từ Lubian) từ Chen Zhi, nhưng không tiết lộ “hacker” ban đầu là ai.
• 11/2025: Trung Quốc cáo buộc Mỹ đánh cắp 127k BTC

Phần tiếp theo là “mô liên kết” giữa LuBian là gì, vì sao Chen Zhi quan trọng, bộ máy rửa tiền vận hành ra sao, và vì sao một dòng chảy “vô hình”—thứ mà tiếng lóng ngân hàng ngầm Trung Quốc gọi là cháqián, hay “tiền trà”—có thể quan trọng với việc định giá crypto hơn hầu hết trader thừa nhận.

Pool đào LuBian

LuBian quan trọng ở đây vì một lý do: nếu các công tố viên đúng khi cho rằng mạng lưới của Chen Zhi đã luân chuyển khối lượng khổng lồ qua Bitcoin và stablecoin, thì LuBian không chỉ là một doanh nghiệp khai thác—mà có thể là một phần của hệ thống ống dẫn đã nuôi (và tái chế) chính dòng thanh khoản xuyên biên giới mà trader coi là nhu cầu thị trường “tự nhiên”.

Không rõ ai đã sáng lập LuBian, nhưng nó có liên hệ chặt chẽ với Chen Zhi, chủ tịch của Prince Group có trụ sở tại Campuchia – một tập đoàn tập trung vào bất động sản, dịch vụ tài chính và dịch vụ tiêu dùng, nhưng nay đã bị phanh phui là điều hành một đế chế lừa đảo và rửa tiền khổng lồ. Lubian bắt đầu khai thác vào tháng 3/4 năm 2020, với hoạt động ở cả Trung Quốc và Iran. Pool này nhanh chóng lọt top 10, đôi khi top 5, trước khi đột ngột đóng cửa đầu năm 2021 sau vụ hack. Hacker đã có thể brute force ví của LuBian do việc sử dụng Mersenne Twister một cách nghiệp dư—một bộ sinh số giả ngẫu nhiên đa dụng mà LuBian dùng cho các cụm từ hạt giống mnemonic.

Nếu LuBian vẫn còn tồn tại, kho 127k BTC của nó sẽ khiến nó trở thành kho dự trữ Bitcoin lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Strategy. Có lẽ còn lớn hơn nếu nó có thể tiếp tục khai thác. Công ty đã gửi các thông điệp on-chain cho hacker đề nghị phần thưởng để đổi lấy việc trả lại coin, nhưng không bao giờ nhận được phản hồi. LuBian chưa từng công khai thừa nhận vụ hack, và cũng không ai từng đưa tin về nó trong suốt bốn năm.

Đáng để đặt câu hỏi Chen Zhi đang làm gì trong ngành khai thác Bitcoin.

Ông ta quan tâm đến triết lý tiền mặt kỹ thuật số ngang hàng và tiền tệ không lạm phát—hay việc đào coin bổ trợ cho một đế chế rửa tiền trị giá hàng tỷ đô la?

Trong cáo trạng ngày 8/10/2025 từ Khu Đông New York, các công tố viên cáo buộc Zhi điều hành các trò lừa “mổ heo”, “jingliaos” hay lừa chat theo kịch bản, lừa đảo đầu tư và các thủ đoạn khác bằng cách tuyển lao động di cư và dựng các khu tổ hợp đầy hàng nghìn điện thoại di động để “cày” nạn nhân.

Tại khu tổ hợp lừa đảo “Golden Fortune” ở bên ngoài một ngôi làng phía nam Phnom Penh, người dân địa phương nói với các nhà báo rằng họ thấy công nhân “bị đánh đến mức [gần như] không còn sống” trước khi bị cưỡng ép đưa trở lại sau khi trốn thoát. Các khu tổ hợp lừa đảo này vốn nổi tiếng là tồn tại khắp Đông Nam Á và Ấn Độ theo những mô thức tương tự: người lao động bị dụ dỗ bằng mức lương và phúc lợi tưởng như tốt, để rồi về cơ bản bị giam giữ như động vật, làm việc trên các đường dây điện thoại và vận hành các trò lừa đảo.

Theo cáo trạng:

“Vào mùa hè năm 2022, Đồng phạm-2 khoe khoang rằng, vào năm 2018, Prince Group đã kiếm được hơn 30 triệu đô la mỗi ngày từ các kế hoạch gian lận sha zhu pan và các hoạt động phi pháp liên quan.”

Với quy mô các hoạt động bị cáo buộc của Zhi, có vẻ hợp lý khi cho rằng chúng không chỉ phục vụ lợi ích cá nhân của ông ta, mà còn là bình phong cho các hoạt động tiền bẩn quy mô lớn hơn nhằm rửa tiền hoặc đưa vốn ra khỏi châu Á một cách âm thầm.

Xuất hiện từ hư không

Chen Zhi sinh năm 1987 trong một gia đình bình thường tại thị trấn Xiao’ao, huyện Lianjiang, Phúc Châu, tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc. Ông bỏ học trước khi xong cấp hai, rồi đến Thượng Hải, nơi ông dựng một máy chủ cho The Legend of Mir 2, một trò chơi nhập vai trực tuyến do WeMade Entertainment (Hàn Quốc) tạo ra. Đó được cho là cách ông kiếm được khoản tiền đầu tiên, rồi quyết định chuyển nó sang bất động sản ở Campuchia. Ông ra mắt Prince Group khi mới 27 tuổi, và nó nhanh chóng trở thành một trong những tập đoàn kinh doanh lớn nhất Campuchia, vận hành các mảng ngân hàng, tài chính và du lịch.

Chen và công ty của ông được biết đến vì hoạt động từ thiện, đóng góp hàng triệu đô để cấp học bổng, mua vắc-xin và tích cực tham gia các hoạt động thiện nguyện. Ông từng làm cố vấn cho Bộ Nội vụ đến năm 2017, và sau đó trở thành chủ tịch sáng lập của Cambodia Airways.

Tuy nhiên, không ai thực sự biết bằng cách nào Chen có thể trở nên giàu có và quyền lực đến vậy, hoặc vì sao ông lại quyết định đột ngột chuyển sang Campuchia.

Cục Công an Thành phố Bắc Kinh lập một tổ chuyên án chuyên điều tra Prince Group vào năm 2020, và các cuộc điều tra riêng rẽ của cảnh sát Trung Quốc diễn ra từ 2020 đến 2022, nhưng Chen vẫn tránh được các cáo buộc.

Câu chuyện thành công đầy bí ẩn của Chen kết thúc vào tháng 10/2025 khi Mỹ truy tố ông và các cộng sự, và một chiến dịch quốc tế chống lừa đảo giáng xuống Đông Nam Á.

Các cuộc đột kích và tịch thu bắt đầu

• Cáo trạng EDNY trong tháng 10 đã báo trước nhiều cuộc đột kích và hành động thực thi pháp luật dồn dập trút xuống các trung tâm lừa đảo ở Campuchia và Đông Nam Á. Nhà chức trách Campuchia nói rằng gần 200 trung tâm lừa đảo đã bị đóng cửa, 173 nhân vật tội phạm cấp cao bị bắt, và 11.000 ⁠lao động bị trục xuất. Hoạt động của Chen Zhi bị đóng, và các tài sản toàn cầu của ông cũng bị tịch thu, bao gồm 19 bất động sản khác nhau tại London.
• Ngày 20/10, nhà chức trách Myanmar công bố bắt giữ một khu tổ hợp lừa đảo khét tiếng ở biên giới với Thái Lan, được cho là có liên hệ với trùm Tam Hoàng Wan Kuok Koi, hay còn gọi là Broken Tooth; sau đó chúng ta biết người này có liên hệ với Chen.
• Singapore khởi động cuộc điều tra riêng vào ngày 30/10 sau khi tịch thu hơn 114 triệu đô la tài sản của Zhi, gồm tiền mặt, một du thuyền và những kệ đầy rượu.
• Đầu tháng 11, các công tố viên Đài Loan tịch thu 150 triệu đô la tài sản của Zhi; 26 xe sang, gồm Bugatti, Porsche và Ferrari, cùng 11 căn hộ khác nhau ở một khu phố cao cấp tại Đài Bắc.
• Cùng ngày, cảnh sát Hong Kong cũng tịch thu 353 triệu đô la tài sản, chủ yếu là tiền mặt và cổ phiếu liên quan tới Zhi.
• Sau đó, nhà chức trách Thái Lan tịch thu 420 triệu đô la tài sản, gồm các lô đất, căn hộ, phương tiện, du thuyền và tiền gửi ngân hàng, đồng thời công bố họ tìm thấy bằng chứng “cho thấy một mạng lưới liên quan đến lừa đảo trực tuyến, buôn người lao động, và rửa tiền qua tiền kỹ thuật số, có liên hệ với Chen Zhi.”
• Ly Kuong (còn được nhắc tới là Kuong Li), một trùm lừa đảo Campuchia nổi tiếng vì dùng tài sản số để rửa tiền, cũng bị bắt vào ngày 16/1.
• Vào mùa hè dẫn tới tất cả những điều này, một chiến dịch do INTERPOL điều phối trên 40 quốc gia và vùng lãnh thổ đã thu hồi được 439 triệu đô la: 342 triệu đô la, cùng với 97 triệu đô la tiền mặt vật lý và crypto.
• Theo Global Initiative Against Transnational Crime, các vụ bắt giữ và tịch thu đang “phát tín hiệu về một chiến dịch rộng hơn tiềm năng nhằm vào các cá nhân có ảnh hưởng dính líu đến hoạt động lừa đảo.”

Là một phần trong các cáo buộc của DOJ đối với Zhi, chính phủ Mỹ cũng nhắm tới các thành viên và cộng sự TCO của Prince Group, bao gồm Guy Chhay, Lei Bo, Ing Dara, Zhu Zhongbiao a.k.a. Jack Zhu, Sin Huat Alan Yeo a.k.a. Alan Yeo, Zhou Yun a.k.a. Sandy Zhou, Chen Xiuling a.k.a. Karen Chen, Wei Qianjiang, và Thet Li.

Vậy điều này liên quan gì tới Crypto và ngày 10/10

Trong cáo trạng của EDNY, các công tố viên nói rằng các hoạt động rửa tiền chuyên nghiệp đã nhận các khoản thu từ gian lận “chiếm đoạt từ nạn nhân của các hoạt động lừa đảo của Prince Group và sau đó chuyển ngược lại cho Prince Group,” chủ yếu bằng Bitcoin và stablecoin.

“Một phương thức phổ biến là thu tiền từ lừa đảo dưới dạng bitcoin hoặc stablecoin như USDT hoặc USDC rồi chuyển đổi ra tiền pháp định. Sau đó, các bên rửa tiền dùng tiền mặt đó để mua bitcoin “sạch” hoặc các loại tiền mã hóa khác. Bị cáo CHEN ZHI trực tiếp tham gia điều phối các nỗ lực rửa tiền này và trao đổi với đồng phạm về việc ông ta sử dụng ‘các tiệm tiền bất hợp pháp’ và ‘các nhà tiền ngầm.’ CHEN lưu giữ các tài liệu thảo luận rõ ràng về ‘rửa BTC’ và ‘người rửa tiền BTC.’”

Hãy phác thảo cách quy trình này có thể đã vận hành:

1. Thu được tài sản số: Nhiều vụ lừa đảo và trộm cắp nhận tiền thu được bằng tiền pháp định, sau đó được gửi tới các sàn offshore hoặc sàn không KYC và chuyển đổi sang crypto. Crypto “đen” từ các vụ hack (ví dụ qua Lazarus Group) được bán chiết khấu cho các “ngân hàng” Chaoshan. Crypto được “giặt” qua các “đội quân ví con” ở Trung Quốc và Đông Nam Á.
2. Bán crypto “sạch” cho công dân Trung Quốc đang tuyệt vọng muốn chuyển tài sản ra nước ngoài.
3. Mua tài sản ở các quốc gia khác, “đỗ” crypto (đặc biệt là stablecoin) vào những nơi tạo lợi suất.

Crypto cũng hiện đại hóa một phương thức rửa tiền nổi tiếng gọi là mirror trading (giao dịch đối ứng), theo đó các giao dịch đổi tiền quy mô lớn có thể diễn ra mà không cần tiền thực sự băng qua biên giới. Ví dụ kinh điển là các giao dịch trao đổi diễn ra giữa cartel Mexico và giới tinh hoa Trung Quốc muốn đưa vốn ra khỏi Trung Quốc và chuyển thành các tài sản có thể đầu tư như bất động sản ở Vancouver, London, Sydney, v.v..

Các cartel muốn tống khứ đô la, còn người Trung Quốc cần đô la.

Đó là lúc các “môi giới” do Tam Hoàng vận hành bước vào.

Tam Hoàng vốn đã có quan hệ sâu rộng với các cartel và mạng lưới ở Mexico vì họ cung cấp các hóa chất tiền chất cho methamphetamine và opioid, sau đó được chế biến và bán cho các tay buôn lẻ trên đường phố tại các thành phố Bắc Mỹ.

Tam Hoàng dùng môi giới của họ để mua đô la từ cartel, đồng thời bán đô la cho giới tinh hoa Trung Quốc, tất cả được che đậy trong các pháp nhân hợp pháp tại địa phương—nghĩa là tiền không bao giờ chính thức băng qua biên giới và không kích hoạt cờ đỏ cảnh báo.

Như được ghi nhận bởi một báo cáo của TRM Labs về các “ngân hàng bóng tối” Trung Quốc:

Tiền mã hóa mang đến một biến thể hiện đại cho hệ thống trao đổi đối ứng này. Thay vì chỉ dựa vào việc vận chuyển tiền mặt và hàng hóa để đối soát, các môi giới ngày càng dùng crypto làm trung gian chuyển giao giá trị. Đổi mới này giờ cho phép một mạng lưới không cần niềm tin (trustless). Trước đây, các môi giới ngân hàng ngầm Trung Quốc dựa vào các cộng sự đáng tin ở mỗi địa điểm địa lý mà họ phục vụ, thì nay crypto cho phép một liên minh lỏng lẻo hơn nhiều. Không cần lòng tin hay thậm chí một sổ cái chung khi stablecoin trở thành phương tiện trao đổi.

Hàm ý là rất rõ ràng. Khi nhà chức trách làm gián đoạn các hành lang rửa tiền lớn và đồng thời tịch thu một kho bitcoin “bẩn” khổng lồ, họ không chỉ bắt người; họ còn gây áp lực lên hạ tầng thanh khoản vận chuyển giá trị qua crypto.

Nếu hạ tầng đó bị siết lại vào đầu tháng 10, điều này sẽ giúp giải thích hai điều vốn trông như chỉ là trùng hợp: sổ lệnh mỏng đi đột ngột trên khắp tài sản số, và sự xoay vòng gần như ngay lập tức sang các nơi lưu trữ giá trị truyền thống—thấy rõ nhất là lực mua mạnh ở kim loại quý.

Như @agintender nói, các thị trường tăng giá crypto thường gắn với việc giá “茶钱” hay cháqián tăng—nghĩa đen là “tiền trà”, hay phần ăn của môi giới ngầm, tức “khoản cắt” hoặc phí hoa hồng/spread bạn phải trả để chuyển giá trị qua một kênh ngầm.

“Khi bạn thấy một KOL trên Twitter hô ‘Bull market đã tới,’ bạn cũng có thể đến một quán trà ở Luohu, Thâm Quyến và hỏi xem ‘tiền trà’ bây giờ là bao nhiêu.

Trong tiếng lóng của ngân hàng ngầm, ‘tiền trà’ không chỉ là khoản hoa hồng trả cho trung gian; nó còn là một ‘chỉ số áp lực’ của các biện pháp kiểm soát vốn toàn cầu. Khi ‘tiền trà’ tăng từ 0,3% lên 2%, điều đó có nghĩa các kênh ngầm đang bị siết lại, chó săn quản lý đang áp sát, hoặc có khả năng hơn là một thực thể siêu giàu đang dùng kênh này để rút thanh khoản khỏi thị trường.

Những tín hiệu vi mô, ngầm này thường báo trước các cú sập thị trường sớm hơn một tuần so với mọi tin tức trên Bloomberg Terminal. Nếu bạn không hiểu cách diễn giải biến động của ‘tiền trà,’ bạn không đủ tư cách nói về Alpha trong thị trường crypto.”

Liệu nhu cầu chuyển đổi tiền pháp định sang crypto của Chen Zhi có phải là một trong những trụ cột chính của lực đỡ phía mua đối với tài sản số?

Nếu vậy, việc đóng cửa hàng loạt các hoạt động rửa tiền ở Đông Nam Á hẳn đã cắt đứt một dòng thanh khoản chính, thứ rất dễ tạo ra hiệu ứng domino trong các thị trường crypto kiểu “Rube Goldberg”.

Dù chưa từng có một lời giải thích “chính thức” nào cho ngày 10/10 được thống nhất, đồng thuận chung cho rằng đó có vẻ là kết quả của các điểm yếu cơ học kéo dài của thanh khoản. Và tất nhiên, ngày 10/10 cũng là cùng ngày Tổng thống Trump công bố một bước leo thang lớn về thuế quan: thêm 100% thuế đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc.

Như Benjamin Cowen đã nói trong một phân tích về sự kiện:

“Sự sụt giảm không bắt nguồn từ một chất xúc tác duy nhất. Nó hình thành khi các điều kiện thanh khoản thắt chặt, độ rộng nội tại xấu đi, mức độ tham gia suy giảm, và một chu kỳ Bitcoin đi đến giai đoạn trưởng thành—tất cả cùng thẳng hàng. Khi những áp lực đó tích tụ đủ, sự mong manh của thị trường trở nên lộ rõ.”

Cowen cũng đưa ra quan điểm rằng “cú sập không tạo ra điểm yếu,” mà “phơi bày những gì vốn đã tồn tại từ trước.”

Haseeb Qureshi của Dragonfly nói rằng một chuỗi các sự kiện không may, bắt đầu từ việc thị trường bị hoảng vào đêm thứ Sáu và sự cố của API Binance, là nguyên nhân gây ra cú sập.

Hoàn toàn có thể cú sập ngày 10/10 chỉ là một thất bại mang tính cơ học thuần túy do sự kết hợp của các vấn đề kỹ thuật, bất định thị trường, và thanh khoản mỏng như dao cạo vào một đêm thứ Sáu.

Tuy nhiên, khá rõ ràng là có một nền kinh tế ngầm khổng lồ không thể đo đếm đang phụ thuộc vào tài sản số như các “đường ray” thanh toán của nó, và đã bị nhà chức trách phần lớn chặn lại trong tháng 10/2025.

Nếu chấp nhận thực tế này, thì chúng ta cũng phải chấp nhận rằng “cuộc vây bắt” toàn cầu nhắm vào đế chế của Chen Zhi trong suốt đầu tháng 10 đã khiến mạng lưới ngân hàng bóng tối Trung Quốc rút thanh khoản, làm sổ lệnh mỏng đi một cách nghiêm trọng.

Rồi tia lửa xuất hiện:

Trump thả “bom” thuế quan 100%, tạo ra một cú sốc vĩ mô tức thì.

Vì sàn thanh khoản tiền trà đã biến mất, đợt bán tháo ban đầu chém thẳng qua những sổ lệnh mỏng, kích hoạt các lỗi cơ học, bao gồm quá tải API Binance, oracle depeg, và perp DEX ADL

Ở lần đảo chiều lớn tiếp theo của thị trường, hãy xem điều gì đang xảy ra trong thế giới “tiền trà” của Trung Quốc và liệu nó có tương quan với thế giới crypto hay không.