Wzrost wartości petrojuanu: Analiza Deutsche Banku wskazuje wojnę z Iranem jako punkt zwrotny dla dominacji dolara amerykańskiego

Chiński juan może zastąpić dolara w handlu ropą w cieśninie Ormuz w miarę pogłębiania się konfliktu z Iranem, twierdzi Deutsche Bank

W marcowej notatce badawczej banku, której autorką jest strateg Mallika Sachdeva, trwający konflikt między USA, Izraelem i Iranem określono jako coś, co nazwała „idealną burzą dla petrodolara”. Analiza pojawia się w momencie, gdy rynki ropy naftowej borykają się z nową zmiennością, a decydenci obserwują jeden z najbardziej znaczących korytarzy żeglugowych na świecie w poszukiwaniu oznak zmian strukturalnych.

Ustalenia dotyczące petrodolara sięgają 1974 r., kiedy to Arabia Saudyjska zgodziła się wyceniać swój eksport ropy w dolarach amerykańskich w zamian za amerykańskie gwarancje bezpieczeństwa. Porozumienie to stworzyło stały globalny popyt na dolary i uczyniło je główną walutą rezerwową na świecie. System ten utrzymał się nawet po zmianie największego klienta Arabii Saudyjskiej, a obecnie kraj ten sprzedaje około cztery razy więcej ropy do Chin niż do Stanów Zjednoczonych.

Przez Cieśninę Ormuz przepływa około jednej piątej światowych dostaw ropy i gazu. Od czasu eskalacji konfliktu pod koniec lutego 2026 r. Iran grozi statkom wspierającym to, co określa jako agresję przeciwko sobie. Doniesienia wielu mediów potwierdzają, że Iran negocjuje przepływ tankowców tylko wtedy, gdy transakcje są rozliczane w juanach — polityka, którą Deutsche Bank w swojej notatce określa jako potencjalny punkt zwrotny.

Chiny są największym nabywcą ropy z Iranu i od dawna promują rozliczanie energii w juanach poprzez mechanizmy takie jak Project mBridge. Od końca lutego przez tankowce powiązane z Chinami przepłynęło co najmniej 11,7 mln baryłek, a wiele statków wyłączyło swoje urządzenia nawigacyjne, aby uniknąć śledzenia. Doniesiono również o rozmowach z co najmniej ośmioma krajami spoza Bliskiego Wschodu na temat handlu ropą w juanach w celu zapewnienia bezpiecznego transportu.

Sachdeva pisze, że konflikt „może być katalizatorem erozji dominacji petrodolara i początkiem ery petrojuanu”. Sformułowanie to jest celowe. Deutsche Bank nie przewiduje załamania dominacji dolara, ale wskazuje na stopniową, znaczącą strukturalnie erozję, jeśli przepływy energii oparte na juanie zyskają na popularności.

Ropa z Iranu i Rosji objęta sankcjami stanowi już około 13 mln baryłek dziennie — około 14% światowej podaży — a większość tego wolumenu od lat jest przedmiotem handlu poza systemem dolarowym. Konflikt w Iranie poszerza ten kanał.

W swojej notatce Sachdeva wskazuje na kilka zagrożeń dla sektora downstream. Gospodarki krajów Zatoki Perskiej, ponoszące straty w wyniku konfliktu, mogą pozbywać się aktywów denominowanych w dolarach. Fundusze majątkowe i banki centralne mogą szybciej dywersyfikować swoje portfele, odchodząc od dolara, jeśli gwarancje bezpieczeństwa USA w regionie ulegną osłabieniu. Inni producenci – w tym Rosja i Wenezuela – mogą znaleźć dodatkowe powody, by kierować sprzedaż energii poza system dolara.

Cena ropy West Texas Intermediate w ostatnich sesjach handlowych przekraczała 90 dolarów za baryłkę, co odzwierciedla napięcia rynkowe związane z ryzykiem w Cieśninie Ormuz. Rynki walutowe wykazały umiarkowaną siłę juana w wybranych sesjach, choć analitycy zauważają, że nie potwierdzono żadnej zmiany strukturalnej.

Ważny jest tu szerszy kontekst de-dolarizacji. Kraje BRICS promowały umowy handlowe nieoparte na dolarze. Rosja i Chiny rozliczały kontrakty energetyczne w juanach jeszcze przed obecnym konfliktem. Banki centralne na całym świecie zwiększają zasoby złota i rezerw nieopartych na dolarze. Sytuacja w Iranie przyspiesza trend, który już się rozpoczął.

W raporcie Deutsche Banku ostrożnie uznano trwałość dolara. Jego dominacja opiera się na głębokiej płynności i globalnych efektach sieciowych, których żadne pojedyncze wydarzenie geopolityczne prawdopodobnie nie zdoła szybko zniweczyć. Niektórzy analitycy zauważają, że przeszłe szoki naftowe, w tym te z lat 70., ostatecznie wzmocniły pozycję dolara, zamiast ją osłabiać.

Mimo to Sachdeva postrzega wojnę jako historyczny test warunków skrajnych. „Długoterminowym dziedzictwem konfliktu z Iranem dla dolara” – pisze – „może być to, w jaki sposób przetestuje on fundamenty systemu petrodolara”. Bank obserwuje przepływy ropy denominowanej w juanach przez cieśninę Ormuz jako kluczowy wskaźnik do monitorowania w przyszłości.

Otwartą kwestią pozostaje, czy konflikt ulegnie deeskalacji, zanim dojdzie do trwałych szkód strukturalnych. Rynki w środę odzwierciedlają ostrożny optymizm w tej kwestii, choć analiza Deutsche Banku sugeruje, że presja monetarna jest już wywierana.

FAQ 🇺🇸🇮🇷

• Czym jest system petrodolara? System petrodolara to porozumienie z 1974 r., w ramach którego Arabia Saudyjska zgodziła się wyceniać eksport ropy w dolarach amerykańskich, tworząc trwały globalny popyt na dolary jako główną walutę rezerwową świata.
• Dlaczego Iran domaga się płatności w juanach w Cieśninie Ormuz? Iran podobno uzależnił bezpieczny przepływ tankowców przez cieśninę od rozliczeń za ropę w juanach, wykorzystując Chiny jako swojego największego nabywcę i głównego partnera finansowego w trakcie trwającego konfliktu.
• Jakie prognozy dotyczące dolara amerykańskiego przedstawia Deutsche Bank? Deutsche Bank nie przewiduje natychmiastowego załamania dolara, ale ostrzega, że przepływ energii oparty na juanie przez Cieśninę Ormuz może spowodować stopniowe, strukturalnie znaczące osłabienie dominacji dolara w światowym handlu i rezerwach walutowych.
• Ile ropy objętej sankcjami jest już sprzedawane poza systemem dolara? Łączna ilość ropy irańskiej i rosyjskiej objętej sankcjami wynosi około 13 milionów baryłek dziennie — około 14% światowej podaży — a większość z niej od lat jest rozliczana w walutach innych niż dolar.