Trump zapowiada wspólną kontrolę Cieśniny Ormuz przez Stany Zjednoczone i Iran w obliczu kryzysu naftowego

Aktualizacja dotycząca Cieśniny Ormuz: Trump opóźnia ataki, sugeruje wspólną kontrolę

Komentarze te pojawiły się w momencie, gdy kampania wojskowa USA i Izraela przeciwko Iranowi wkracza w czwarty tydzień, a kluczowy szlak żeglugowy jest nadal mocno ograniczony, co powoduje napięcia w globalnym handlu. Cieśnina Ormuz pozostaje kluczową arterią dla transportu ropy naftowej i skroplonego gazu ziemnego, a zakłócenia w jej funkcjonowaniu wywołały wstrząsy w łańcuchach dostaw na całym świecie.

W rozmowie z dziennikarzami w poniedziałek rano Trump zauważył, że cieśnina może być „wspólnie kontrolowana”, dodając: „Może ja — ja i ajatollah, kimkolwiek jest ajatollah, kimkolwiek będzie następny ajatollah”. Dodał, że ostatnie rozmowy z Teheranem były „bardzo dobre i produktywne”.

Prezydent potwierdził również pięciodniowe opóźnienie planowanych amerykańskich ataków na irańskie elektrownie i infrastrukturę energetyczną, przedłużając wcześniejsze 48-godzinne ultimatum. Przerwa, która ma trwać mniej więcej do 27–28 marca, ma na celu umożliwienie kontynuacji negocjacji.

Kilka dni wcześniej Trump ostrzegł, że jeśli Iran nie otworzy w pełni cieśniny, Stany Zjednoczone „uderzą i zniszczą” kluczowe obiekty energetyczne. Najnowsza zmiana kursu w kierunku tymczasowego opóźnienia sygnalizuje zmianę tonu, a rynki szybko zareagowały na zmniejszenie ryzyka eskalacji w najbliższym czasie.
Cieśnina Ormuz leży między Iranem a Omanem, łącząc Zatokę Perską z rynkami światowymi. W najwęższym miejscu cieśnina ma około 21 mil szerokości, a szlaki żeglugowe są jeszcze węższe. W normalnych warunkach przepływa przez nią około 20 milionów baryłek dziennie, co stanowi około jednej piątej światowego zużycia ropy naftowej, a także znaczna część światowego handlu LNG.
Od czasu eskalacji konfliktu pod koniec lutego Iran stosował różne taktyki – groźby, miny i ataki na statki – aby ograniczyć ruch. Wstępne szacunki wskazywały na spadek tranzytu o ponad 80%, przy czym Teheran zezwalał na część własnego eksportu, ograniczając jednocześnie inne.
Rynki ropy zareagowały gwałtownie w ostatnich tygodniach, a cena ropy Brent wzrosła powyżej 100 dolarów za baryłkę, po tym jak przed eskalacją konfliktu wynosiła około 70 dolarów. Ceny gazu ziemnego również poszły w górę, szczególnie w Europie, co zwiększyło presję na gospodarki wrażliwe na inflację.

Strategia Trumpa ewoluowała. Na początku konfliktu wzywał on do zapewnienia eskorty morskiej i szerszego wsparcia koalicji. Później rozważał zajęcie irańskiej wyspy Kharg, będącej ważnym centrum eksportowym, po czym wydał ultimatum związane z infrastrukturą energetyczną. W swoich najnowszych wypowiedziach wprowadza koncepcję wspólnego nadzoru, choć szczegóły pozostają niejasne.

Analitycy wojskowi zauważają, że ponowne otwarcie cieśniny byłoby trudne nawet przy wsparciu sił morskich USA, wskazując na asymetryczne zdolności Iranu, w tym miny, drony i systemy rakietowe. Każda próba bezpośredniej kontroli mogłaby nieść ze sobą ryzyko szerszej eskalacji w całym regionie.

Tymczasem Iran zaprzeczył, jakoby prowadził formalne negocjacje, ostrzegając jednocześnie przed szeroko zakrojonymi działaniami odwetowymi w przypadku ataku. Państwa Zatoki Perskiej i główni importerzy energii pozostają ostrożni, uważnie śledząc zarówno sygnały dyplomatyczne, jak i rozwój sytuacji militarnej.

Rynki z zadowoleniem przyjęły opóźnienie ataków, co spowodowało spadek cen ropy i stabilizację akcji, choć inwestorzy pozostają ostrożni, ponieważ rozmowy trwają w obliczu napiętego terminu.

FAQ 🔎

• Dlaczego Cieśnina Ormuz jest ważna?
  Przez nią przepływa około 20% światowych dostaw ropy, co czyni ją jednym z najważniejszych szlaków energetycznych.
• Co zaproponował Trump w sprawie cieśniny?
  Zasugerował, że mogłaby ona być wspólnie kontrolowana przez Stany Zjednoczone i Iran w ramach trwających rozmów.
• Dlaczego opóźniono amerykańskie ataki?
  Opóźnienie daje czas na negocjacje mające na celu złagodzenie napięć i ponowne otwarcie szlaku wodnego.
• Jak rynki zareagowały na rozwój sytuacji?
  Ceny ropy spadły, a akcje ustabilizowały się po tym, jak opóźnienie ataku zmniejszyło obawy o natychmiastową eskalację konfliktu.