ترامپ از کنترل مشترک آمریکا و ایران بر تنگه هرمز در بحبوحه بحران نفتی خبر داد

به‌روزرسانی تنگه هرمز: ترامپ حملات را به تعویق انداخت، کنترل مشترک را مطرح کرد

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که کارزار نظامی آمریکا-اسرائیل علیه ایران وارد چهارمین هفته خود شده است؛ در حالی که این مسیر کلیدی کشتیرانی همچنان به‌شدت محدود است و جریان‌های تجارت جهانی تحت فشار قرار دارند. تنگه هرمز همچنان شریان حیاتی برای نفت و گاز طبیعی مایع‌شده است و اختلال‌ها زنجیره‌های تأمین را در سراسر جهان متلاطم کرده‌اند.

ترامپ صبح دوشنبه در گفت‌وگو با خبرنگاران اظهار کرد که این تنگه ممکن است «به‌طور مشترک کنترل شود» و افزود: «شاید من — من و آیت‌الله، هر کسی که آیت‌الله باشد، هر کسی که آیت‌الله بعدی باشد.» او اضافه کرد که تعاملات اخیر با تهران «بسیار خوب و سازنده» بوده است.

رئیس‌جمهور همچنین تأیید کرد که حملات برنامه‌ریزی‌شده آمریکا که نیروگاه‌ها و زیرساخت‌های انرژی ایران را هدف می‌گرفت، به مدت پنج روز به تعویق افتاده و در نتیجه، ضرب‌الاجل ۴۸ ساعته پیشین تمدید شده است. این مکث که انتظار می‌رود تا حدود ۲۷ تا ۲۸ مارس ادامه یابد، با هدف فراهم کردن امکان ادامه مذاکرات انجام می‌شود.

چند روز پیش‌تر، ترامپ هشدار داد که اگر ایران تنگه را به‌طور کامل بازگشایی نکند، ایالات متحده تأسیسات کلیدی برق را «خواهد زد و نابود خواهد کرد.» چرخش اخیر به سمت یک تعویق موقت نشان‌دهنده تغییر لحن است و بازارها نیز به سرعت به کاهش ریسک تشدید تنش در کوتاه‌مدت واکنش نشان دادند.

تنگه هرمز میان ایران و عمان قرار دارد و خلیج فارس را به بازارهای جهانی متصل می‌کند. در باریک‌ترین نقطه، این آبراه حدود ۲۱ مایل عرض دارد و مسیرهای کشتیرانی حتی از این هم تنگ‌تر هستند. در شرایط عادی، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه عبور می‌کند، یعنی حدود یک‌پنجم مصرف جهانی نفت، به‌همراه بخش قابل‌توجهی از تجارت جهانی LNG.

از زمانی که در اواخر فوریه درگیری تشدید شد، ایران از ترکیبی از تاکتیک‌ها—تهدید، مین‌گذاری، و هدف‌گیری شناورها—برای محدود کردن تردد استفاده کرده است. برآوردهای اولیه از افت بیش از ۸۰ درصدی عبور و مرور حکایت داشت؛ در حالی که تهران اجازه برخی از صادرات خود را می‌داد و همزمان سایر موارد را محدود می‌کرد.

بازارهای نفت در هفته‌های اخیر به‌طور محسوس واکنش نشان دادند؛ به‌طوری که نفت برنت پس از شروع نزدیک ۷۰ دلار پیش از تشدید تنش، به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه صعود کرد. قیمت‌های گاز طبیعی نیز بالاتر رفت، به‌ویژه در اروپا، و فشار بیشتری بر اقتصادهای حساس به تورم وارد کرد.

راهبرد ترامپ تکامل یافته است. او در اوایل درگیری، خواستار اسکورت‌های دریایی و حمایت گسترده‌تر ائتلافی شد. سپس پیش از صدور ضرب‌الاجل‌هایی مرتبط با زیرساخت انرژی، به تصرف جزیره خارک ایران، یک قطب بزرگ صادراتی، فکر کرد. اظهارات تازه او مفهوم نظارت مشترک را مطرح می‌کند، هرچند جزئیات همچنان نامشخص است.

تحلیلگران نظامی می‌گویند بازگشایی تنگه حتی با قدرت دریایی آمریکا نیز دشوار خواهد بود و به توانمندی‌های نامتقارن ایران، از جمله مین‌ها، پهپادها و سامانه‌های موشکی اشاره می‌کنند. هر تلاش برای کنترل مستقیم می‌تواند ریسک‌های تشدید گسترده‌تر تنش در سراسر منطقه را به همراه داشته باشد.

در همین حال، ایران ضمن هشدار درباره تلافی گسترده‌تر در صورت حمله، مذاکرات رسمی را رد کرده است. کشورهای حاشیه خلیج فارس و واردکنندگان عمده انرژی همچنان محتاط مانده‌اند و هم سیگنال‌های دیپلماتیک و هم تحولات نظامی را از نزدیک دنبال می‌کنند.

بازارها از تعویق حملات استقبال کردند؛ به‌طوری که قیمت‌های نفت عقب نشست و سهام باثبات شد، هرچند معامله‌گران با ادامه گفت‌وگوها تحت یک ضرب‌الاجل فشرده، همچنان محتاط هستند.

پرسش‌های متداول 🔎

• چرا تنگه هرمز مهم است؟
  حدود ۲۰٪ از عرضه جهانی نفت از آن عبور می‌کند و آن را به یکی از حیاتی‌ترین مسیرهای انرژی تبدیل می‌کند.
• ترامپ درباره تنگه چه پیشنهادی مطرح کرد؟
  او پیشنهاد داد که می‌تواند در چارچوب گفت‌وگوهای جاری، تحت کنترل مشترک آمریکا و ایران باشد.
• چرا حملات آمریکا به تعویق افتاد؟
  این تعویق برای فراهم کردن زمان جهت مذاکرات با هدف کاهش تنش‌ها و بازگشایی آبراه است.
• بازارها به این تحولات چگونه واکنش نشان داده‌اند؟
  پس از تعویق حملات که نگرانی‌های تشدید فوری تنش را کاهش داد، قیمت نفت عقب نشست و بازار سهام باثبات شد.