هوش مصنوعی در حال تجربه «لحظه برق» خود است.
نقطهٔ عطف ۲۰ میلیون: استخراج بیتکوین یک کسبوکار انرژی است و همیشه هم خواهد بود
نویسنده
اشتراک
در سراسر بازارهای جهانی، شرکتهای خدمات عمومی با شتاب تلاش میکنند مراکز داده عظیم جدید را به شبکه متصل کنند. غولهای فناوری در حال تثبیت قراردادهای چندین گیگاواتی برق هستند. صفهای اتصال برای وصل کردن تولید جدید به شبکه انباشته شدهاند. پستهای برق ناگهان به داراییهای راهبردی تبدیل شدهاند. رونق هوش مصنوعی یک چیز را روشن کرده است: محاسبات دیگر به نرمافزار محدود نیست. به انرژی محدود است.
این مقاله نخستینبار در The Energy Mag منتشر شد. نسخه اصلی مقاله را میتوان اینجا مشاهده کرد.
و دقیقاً به همین دلیل است که میخواهیم در پاسخگویی به این لحظه پیشتاز باشیم.
سالها پیش از ChatGPT یا مسابقه تسلیحاتی فعلی هوش مصنوعی، یک صنعت بهطور بیسروصدا زیرساخت محاسباتی عظیممقیاس و انرژیبَر را در سراسر جهان بنا کرد.
آن صنعت، استخراج بیتکوین بود.
در حالی که بسیاری بیتکوین را یک ارز دیجیتال یا دارایی سفتهبازانه میدانند، موتور زیربنایی آن همیشه زیرساخت فیزیکی بوده است. بر انبارها، ترانسفورماتورها، سامانههای خنککننده و قراردادهای برق متکی است. بر الکترونها متکی است. استخراج بیتکوین، در هسته خود، یک کسبوکار انرژی است.
این مجموعه چهارقسمتی توضیح میدهد چرا این موضوع اکنون بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد — و چرا استخراجکنندگان، به واسطه رسیدن زودهنگام به مرز انرژی، ممکن است بهطور منحصربهفردی برای موج بعدی تقاضای محاسباتی در موقعیت قرار گرفته باشند. بخش نخست این مجموعه بررسی میکند که چگونه طراحی بیتکوین — از برنامه زمانبندی انتشار تا اقتصاد استخراج — انرژی را در مرکز سیستم قرار میدهد و چرا آن بنیان ناگهان در جهانی که توسط هوش مصنوعی پیش میرود مرتبط شده است.
مکعبی که همهچیز را توضیح میدهد
تصویر همراه این مطلب شاید ساده به نظر برسد: دو مکعب بزرگ که زمان را نمایندگی میکنند. اما همان مکعبها تمام داستان طراحی بیتکوین را بیان میکنند. آنها بازه زمانی انتشار و فرایند ایجاد بیتکوینهای جدید از طریق استخراج را نشان میدهند.
مکعب بزرگ نمایانگر مرحله نخست زندگی بیتکوین است — دورهای از آغاز به کار آن در سال 2009 تا 2025. تنها در همین 16 سال، بیش از 95٪ از تمام 21 میلیون بیتکوینی که قرار است تا ابد وجود داشته باشد، قبلاً منتشر شده است. در 9 مارس، شبکه بیتکوین از یک نقطه عطف تاریخی عبور کرد: اکنون بیش از 20 میلیون بیتکوین منتشر شده است.
5٪ باقیمانده؟ مکعب کوچک کنار آن نمایانگر عرضهای است که هنوز باید استخراج شود. توزیع آن بخش پایانی از سقف 21 میلیونی بیتکوین 115 سال دیگر زمان میبرد و تا سال 2140 ادامه خواهد داشت. این عدم تقارن تصادفی نیست. نتیجه سازوکار «هاوینگ» بیتکوین است.
هر چهار سال یکبار، تعداد بیتکوینهای جدیدی که از طریق استخراج در هر بلاک صادر میشود نصف میگردد. از زمان آغاز در 2009، آن پاداش از 50 بیتکوین به ازای هر بلاک به 3.125 بیتکوین در امروز کاهش یافته است. تاکنون چهار هاوینگ رخ داده است. پس از هاوینگ بعدی در 2028، انتشار دوباره کوچکتر خواهد شد.
برنامه عرضه بیتکوین عمداً «پیشبارگذاریشده» طراحی شده است. سالهای ابتدایی پاداشهای بزرگ داشت. سالهای بعدی به یک دُم بلند و کند کشیده میشود.
چرا اینگونه ساختاربندی شده است؟ چون بیتکوین هرگز قرار نبود یک بازی استخراج کوتاهمدت باشد. برای این ساخته شد که طی نسلها با انرژی و امنیت شبکه پایدار بماند.
رسیدن زودهنگام
یک پرسش رایج این است که آیا استخراج پس از انتشار تمام 21 میلیون بیتکوین «تمام میشود» یا نه. خیر، تمام نمیشود.
حدود سال 2140، یارانه بلاک — یعنی بیتکوینهای تازهخلقشدهای که به استخراجکنندگان پرداخت میشود — به صفر خواهد رسید. اما شبکه به کار خود ادامه میدهد. استخراجکنندگان بهجای سکههای تازه ضربشده، کارمزد تراکنشها را دریافت خواهند کرد.
در حالی که مشوق تغییر میکند، تقاضا برای انرژی باقی میماند. بیتکوین از یک سیستم مبتنی بر یارانه به یک سیستم مبتنی بر کارمزد گذار میکند. اما همچنان با محاسبات امن میشود، و محاسبات همچنان به برق نیاز دارد.
استخراج بیتکوین فقط درباره ایجاد سکههای جدید نیست. درباره تبدیل پیوسته انرژی به امنیت است؛ چیزی که با کاهش انتشارها اهمیت بیشتری پیدا میکند.
از نظر تاریخی، هر فرایند هاوینگ—یا کاهش پاداش استخراج بیتکوینهای جدید—با یک چرخه جدید بازار همزمان بوده است. پس از کاهشهای قبلی پاداش، قیمتها تا سقفهای جدید جهش کردهاند. نمودار پایینی در تصویر این را بهوضوح نشان میدهد. اما قیمت تنها داستانِ سطحی است.
داستان عمیقتر ساختاری است: در حالی که بازارها بهشدت نوسان میکنند، انتشار بیتکوین از پیش تعیین شده است. این برنامه به تقاضا واکنش نشان نمیدهد. به سیاست پاسخ نمیدهد. به شرایط بازار واکنش ندارد. فقط ادامه میدهد؛ هاوینگ پس از هاوینگ، دهه پس از دهه. و با کاهش انتشار، عوامل دیگری هرچه بیشتر اهمیت پیدا میکنند: بهرهوری انرژی. دسترسی به برق. دوام زیرساخت.
در روزهای ابتدایی، استخراج درباره تصاحب عرضههای جدید بود. امروز، با منتشر شدن 95٪ بیتکوین، اقتصاد آن تغییر کرده است.
انتشار جدید هر چهار سال کوچکتر میشود. حاشیه خطا تنگتر میگردد. رقابت به این سمت میرود که چه کسی میتواند مطمئنترین، کمهزینهترین و کارآمدترین برق را تأمین کند.
استخراج کمتر درباره این است که چند سکه برای استخراج باقی مانده — و بیشتر درباره این است که چه کسی انرژی لازم برای امن نگه داشتن شبکه را کنترل میکند.
به همین دلیل است که استخراجکنندگان بیتکوین در 2025 با استخراجکنندگان 2015 متفاوت به نظر میرسند. آنها قراردادهای خرید برق مذاکره میکنند. پستهای برق میسازند. سامانههای خنکسازی طراحی میکنند. تأسیسات در مقیاس مگاوات را مدیریت میکنند. بیش از یک دهه را صرف یادگیری این کردهاند که چگونه برق را در مقیاس صنعتی به محاسبات تبدیل کنند. و اکنون، وقتی مراکز داده هوش مصنوعی به دنبال همان چیز هستند — انرژی پایدار و مقیاسپذیر — رویکرد مشابه است.
رونق هوش مصنوعی ایده «کمیاب بودن انرژی» را خلق نکرد. آن را آشکار کرد.
استخراجکنندگان بیتکوین از نخستین کسانی بودند که محاسباتِ پشتوانهدار با انرژی را صنعتی کردند. آنها در مناطق دورافتاده ساختند. تأمین انرژی را بهینه کردند. با گلوگاههای انتقال دستوپنجه نرم کردند. یاد گرفتند جایی کار کنند که برق فراوان و کماستفاده بود.
با این کار، آنها زودتر به مرز انرژی رسیدند.
مکعبها در تصویر، زمان را نشان میدهند. اما یک جابهجایی را هم نشان میدهند. عرضه بیتکوین تقریباً به پایان رسیده است. خط زمانی آن یک قرن دیگر ادامه دارد و امنیتش به ورودی پایدار انرژی وابسته است.
در سه بخش بعدی، بررسی خواهیم کرد که این تخصص زودهنگام در حوزه انرژی چگونه به اقتصاد در حال تحولِ امروزِ رایانش ترجمه میشود — و چرا همگرایی میان استخراج بیتکوین و زیرساخت هوش مصنوعی ممکن است کمتر از آنچه به نظر میرسد شگفتانگیز باشد.
چون در نهایت، بیتکوین هرگز فقط پول دیجیتال نبود.
یک سیستم انرژی بود که قرنها را در بر میگیرد.
و انرژی اکنون ارز واقعی است.
