محاصرهٔ تنگهٔ هرمز بازده اوراق قرضه ۱۰ساله ژاپن را به بالاترین سطح در ۲۵ سال رساند

نکات کلیدی:

• بازده اوراق ۱۰ساله ژاپن تا اوایل آوریل ۲۰۲۶ به ۲.۳۹٪ رسید؛ بالاترین سطح از سال ۱۹۹۹، زیرا محاصره هرمز توسط ایران نگرانی‌های تورمی را تشدید کرد.
• بانک مرکزی ژاپن در نشست ۲۷ تا ۲۸ آوریل با تصمیم افزایش نرخ بهره مواجه است و بازارها احتمال اقدام را ۶۰ تا ۷۰٪ قیمت‌گذاری کرده‌اند.
• ژاپن متعهد به آزادسازی بی‌سابقه ۸۰ میلیون بشکه از ذخایر شد، اما تحلیلگران هشدار می‌دهند اختلال طولانی‌مدت خطر رکود تورمی و نوسان بازارهای جهانی را بالا می‌برد.

محاصره تنگه هرمز توسط ایران، زنگ خطر بازار اوراق ژاپن را به صدا درآورد

بازده اوراق قرضه دولتی ۱۰ساله ژاپن تا اوایل آوریل ۲۰۲۶ به ۲.۳۸٪ تا ۲.۳۹٪ رسید و از سطوحی فراتر رفت که در بیش از دو دهه دیده نشده بود و با فاصله‌ای حدود ۳۰ واحد پایه از اوج بحران مالی ۲۰۰۸ عبور کرد. بازده ۵ساله نیز به ۱.۷۲٪ رسید و به محدوده رکوردی خود نزدیک شد.

ایران در اواخر فوریه و اوایل مارس ۲۰۲۶ و پس از عملیات‌های نظامی آمریکا و اسرائیل علیه این کشور، محاصره عملیِ تنگه هرمز را اعمال کرد. بر اساس برخی گزارش‌ها، جریان عبور نفتکش‌ها از تنگه در مقاطعی به کمتر از ۱۰٪ سطح معمول سقوط کرد و میلیون‌ها بشکه در روز را از عرضه جهانی خارج ساخت.

ژاپن آمادگی جذب چنین ضربه‌ای را نداشت. در سال مالی ۲۰۲۴، خاورمیانه ۹۵.۹٪ از واردات نفت خام این کشور را تأمین کرد؛ امارات با ۴۳.۶٪، عربستان سعودی با ۴۰.۱٪، کویت با ۶.۴٪ و قطر با ۴.۱٪. هر بشکه از این تأمین‌کنندگان از هرمز عبور می‌کند.

نفت برنت در مارس به بالای ۱۱۳ تا ۱۱۶ دلار برای هر بشکه جهش کرد و نفت فیزیکی دبی در مقاطعی به ۱۷۰ دلار رسید. قیمت‌ها تا اوایل آوریل به بازه ۱۰۰ تا ۱۱۰ دلار کاهش یافته‌اند، اما در پس‌زمینه‌ای از عدم‌قطعیت دیپلماتیک همچنان بالا باقی مانده‌اند. نفت WTI آمریکا نیز از ۱۰۰ دلار عبور کرد. آژانس بین‌المللی انرژی با کشورهای آسیب‌دیده برای آزادسازی اضطراری ذخایر هماهنگی کرد تا شدت خسارت را کاهش دهد.

توکیو سریع عمل کرد. وزارت اقتصاد، تجارت و صنعت در ۹ مارس ۲۰۲۶ به ده پایگاه ذخیره‌سازی داخلی دستور داد برای آزادسازی ذخایر دولتی آماده شوند. ژاپن سپس حدود ۸۰ میلیون بشکه، معادل حدود ۴۵ روز عرضه، را برای کاهش شوک متعهد شد. این بزرگ‌ترین برداشت از ذخایر در تاریخ ژاپن است. ذخایر بخش خصوصی نیز پیش‌تر مورد استفاده قرار گرفته بود. مقامات و تحلیلگران این اقدامات را تسکینی موقت می‌دانند، نه راه‌حل.

هزینه‌های انرژی به‌طور مستقیم به قیمت‌های مصرف‌کننده منتقل شده است. ینِ ضعیف، که نزدیک ۱۶۰ در برابر دلار معامله می‌شود، با گران‌تر کردن وارداتِ دلاری، آسیب را تشدید کرده است. بانک مرکزی ژاپن (BOJ) در نشست اخیر خود نرخ کوتاه‌مدت را در ۰.۷۵٪ نگه داشت، اما گرایش به سیاست انقباضی را حفظ کرد. کازوئو اوئدا، رئیس بانک مرکزی، گفته است اگر تورم زیربنایی در مسیر هدف ۲٪ حرکت کند، افزایش‌های بیشتر همچنان روی میز است.

اکنون بازارها احتمال افزایش نرخ بهره در نشست سیاست‌گذاری ۲۷ تا ۲۸ آوریل بانک مرکزی ژاپن را ۶۰٪ تا ۷۰٪ قیمت‌گذاری می‌کنند. گلدمن ساکس بسته به نحوه تحول وضعیت خاورمیانه، ژوئیه را زمان محتمل‌تری می‌داند. دوراهی بانک مرکزی ژاپن روشن است: تورمِ ناشی از انرژی در حال افزایش است، در حالی‌که هزینه‌های بالاتر خطر کند کردن اقتصاد گسترده‌تر را به همراه دارد.

بازگشت از معامله «ین-کری ترید»

نرخ‌های بالاتر، فصل سیاست پولی فوق‌العاده انبساطی را که از زمان حباب دهه ۱۹۹۰ ژاپن را تعریف کرده است، می‌بندد. بیمه‌گران بزرگ عمر هم‌اکنون حدود ۶۰ میلیارد دلار زیان تحقق‌نیافته روی دارایی‌های اوراق قرضه دولتی ژاپن دارند.

پیامدها فراتر از توکیو امتداد می‌یابد. ژاپن تا ژانویه ۲۰۲۶، ۱.۲۲۵ تریلیون دلار اوراق خزانه‌داری آمریکا در اختیار دارد و بزرگ‌ترین دارنده خارجی محسوب می‌شود. با افزایش بازده داخلی، اشتیاق به اوراق خارجی کاهش می‌یابد. این موضوع فشار افزایشی بر هزینه‌های استقراض آمریکا وارد می‌کند.

افزایش بازده JGB همچنین تهدید می‌کند که موقعیت‌های «کری ترید» تأمین‌شده با ین، به ارزش تخمینی ۵۰۰ میلیارد دلار، در سراسر سهام، بدهی بازارهای نوظهور و کریپتو بازگشت داده شود. افزایش نرخ بهره بانک مرکزی ژاپن در میانه ۲۰۲۴ باعث لیکوییدیشن‌های قابل‌توجهی شد. تکرار آن، در حالی‌که هرمز همچنان بسته باشد، می‌تواند شدیدتر ضربه بزند.

ژاپن «قانون وضعیت حمله مسلحانه» را فعال نکرده است؛ قانونی که می‌تواند اجازه مشارکت نیروی دریاییِ خوددفاعی در تنگه را بدهد. دولت به ائتلافی به رهبری بریتانیا متشکل از بیش از ۳۰ کشور از جمله فرانسه، آلمان و ایتالیا پیوسته و از ایران خواسته عبور آزاد را بازگرداند.

رئیس‌جمهور ترامپ نشان داده است که درگیری با ایران ممکن است ظرف چند هفته فروکش کند، اما همچنین احتمال تشدید بیشتر را نیز باز گذاشته است. تا آخر این هفته هیچ راه‌حلی در افق دیده نمی‌شد.