هم‌بنیان‌گذار Everything: دیفای می‌تواند از طریق برتری معماری، نه وثیقه‌های پرریسک، با تریدفای رقابت کند

مالیات حاکمیت

در چشم‌انداز کنونی بازار، معامله‌کردن روی یک پلتفرم متمرکز شبیه رانندگی در یک بزرگراه آسفالت‌شده است، در حالی که معامله‌گری غیرمتمرکز اغلب می‌تواند شبیه پیمودن مجموعه‌ای از جاده‌های عوارضیِ گسسته باشد. صرافی‌های متمرکز (CEXها) از دفتر سفارش‌های یکپارچه بهره می‌برند؛ جایی که تمام علاقه‌مندی جهانی به خرید و فروش در یک موتور متمرکز می‌شود. این تراکم امکان اسپردهای بسیار ناچیز و اسلیپیج حداقلی را فراهم می‌کند.

در مقابل، کاربران صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX) اغلب چیزی را می‌پردازند که می‌توان آن را «مالیات حاکمیت» توصیف کرد. ظهور راهکارهای مقیاس‌پذیری لایه ۲ (L2)—هرچند برای کاهش هزینه‌ها ضروری بوده—به‌طور ناخواسته نقدینگی را تکه‌تکه کرده است. به‌جای یک استخر عمیق سرمایه، نقدینگی در شبکه‌های مختلف تقسیم می‌شود و این امر باعث می‌شود برای هیچ DEXی آسان نباشد که با عمق یک CEX بزرگ رقابت کند. بااین‌حال، این تکه‌تکه‌شدن سقفی ثابت نیست. همان‌طور که ژان راوسی، هم‌بنیان‌گذار Everything (پیش‌تر Smardex) پیشنهاد می‌کند، «L2های موجود و L2های تازه‌توسعه‌یافته به‌طور مداوم اصطکاک را کاهش می‌دهند.»

یک مانع بزرگ برای پلتفرم‌های غیرمتمرکز، سرعت اجرای بسیار بالای همتایان متمرکزشان است. برای بسیاری، تأخیر اندک در یک DEX، مصالحه‌ای قابل‌مدیریت در برابر یک حق بنیادین انسانی در عصر دیجیتال است: کنترل بر دارایی‌های خود.

راوسی گفت: «از نظر سرعت و عمق نقدینگی، نزدیک‌شدن به سرعت اجرا و اثرگذاری پایین یک CEX چالش خواهد بود.» بااین‌حال، او تأکید می‌کند که این موضوع با یک مزیت متمایز همراه است. «به بهای از دست دادن بخشی از سرعت اجرا، در عوض یک حق بنیادین به دست می‌آورید: امانت‌داریِ دارایی‌های خودتان. به‌عنوان کاربر CEX، همیشه به تمایل و دوام صرافی وابسته خواهید بود تا به امن‌بودن دارایی‌هایتان اعتماد کنید.»

شکنندگی پروتکل‌های غیرمتمرکز اغلب در رویدادهای با نوسان بالا آشکار می‌شود. برخلاف غول‌های متمرکز که صندوق‌های بیمه عمیق را حفظ می‌کنند، پروتکل‌های آن‌چین می‌توانند قربانی آبشارهای لیکوییدیشن شوند. این موضوع در اکتبر ۲۰۲۵ به‌خوبی نشان داده شد، زمانی که یک شوک بازار باعث شد در بازه ۲۴ ساعته ۱۹.۳۵ میلیارد دلار لیکوییدیشن رخ دهد. در این سناریوها، یک واکنش زنجیره‌ای از فروش‌های اجباری می‌تواند پیش از آن‌که بازار فرصتی برای تثبیت پیدا کند، کل استخر نقدینگی یک پروتکل را تخلیه کند.

به گفته راوسی، آسیب‌پذیری در نحوه تعامل این پروتکل‌ها با دنیای بیرون نهفته است. او گفت: «دو عنصر کلیدیِ آبشار لیکوییدیشنِ سقوط ناگهانی، قیمت‌گذاری بیرونی و سپس لیکوییدیشن‌های فوریِ آن‌هاست که باعث می‌شود قیمت‌های دست‌کاری‌شده یک استخر سالم را از بین ببرد.»

برای جلوگیری از این آبشارها بدون توسل به قطع‌کننده‌های مدار (circuit breaker) متمرکز، راوسی—که پلتفرمش یک استخر نقدینگی پیش‌بازار DeFi یکپارچه معرفی کرده—استدلال می‌کند که «حذف قیمت‌گذاری اوراکلی بهترین پیشگیری در برابر این نوع فروش اجباری است.» با اجازه‌دادن به استخر آن‌چین برای تعیین قیمت‌گذاری خودش و استفاده از سازوکار میانگین قیمت وزنی برحسب زمان (TWAP)، پروتکل‌ها تضمین می‌کنند که دارایی‌ها فقط زمانی لیکویید شوند که قیمت واقعی از یک آستانه عبور کرده باشد، نه این‌که با یک سقوط ناگهانیِ چندثانیه‌ای تحریک شوند.

برتری معماری در برابر نسبت‌های پرریسک

فراتر از ایمنی، مرز بعدی برای امور مالی غیرمتمرکز (DeFi) کارایی سرمایه است—به‌ویژه در حوزه قراردادهای پرپچوال. امور مالی سنتی (TradFi) مدت‌ها تاجِ کاراییِ استفاده از سرمایه را بر سر داشته است، و همین اغلب باعث شده پروتکل‌های DeFi برای رقابت، نسبت‌های وثیقه را تا سطوح خطرناک کاهش دهند.

راوسی استدلال می‌کند که DeFi برای پیروزی نیازی ندارد از این نسبت‌های پرریسک تقلید کند. در عوض، «پرپچوال‌های DeFi می‌توانند از طریق برتری معماری، از نظر کارایی سرمایه با TradFi رقابت کنند.» او به استفاده از استخرهای نقدینگی یکپارچه اشاره می‌کند؛ جایی که «یک استقرار واحدِ سرمایه می‌تواند هم‌زمان سود کسب کند و در عین حال به‌عنوان وثیقه برای معامله‌گری مارجین عمل کند.»

با فاصله‌گرفتن از سرمایه‌های سیلوشده و حرکت به سمت این استخرهای چندمنظوره، DeFi می‌تواند سیستمی مقاوم‌تر ایجاد کند. علاوه بر این، حرکت به سمت «آستانه‌های قطعی از طریق لیکوییدیشن‌های مبتنی بر تیک» کمک می‌کند تا یک محیط معاملاتی امن و قابل‌پیش‌بینی با ریسک پایین تضمین شود؛ محیطی که ثبات بازارهای حرفه‌ای را بدون ریسک‌های متمرکز آن‌ها بازتاب می‌دهد.

شکاف در حال بسته‌شدن است، اما تمایزها همچنان روشن‌اند. صرافی‌های متمرکز احتمالاً خانه معامله‌گران پُرفرکانس خواهند ماند که اجرای صرف را در اولویت قرار می‌دهند. بااین‌حال، با ادامه بلوغ L2ها و تبدیل نوآوری‌های معماری مانند نقدینگی یکپارچه و قیمت‌گذاری مبتنی بر TWAP به استاندارد، معایب DEXها کمتر مانع و بیشتر یک مصالحه‌ی قابل‌مدیریت برای جایزه نهایی می‌شوند: استقلال مالی و امنیت خودامانی.

در همین حال، راوسی فاش کرد که Everything به‌جای سرمایه‌گذاران نهادی، تصمیم گرفت سرمایه را از طریق یک دور تأمین مالی پویای عمومی جذب کند؛ زیرا یافتن «شرکای ارزشمند در فضای فعلی کریپتو که از قدرتی که احساس می‌کنند دارند سوءاستفاده نکنند و با مطالبه شرایط ترجیحی، فشار نیاورند» دشوار است.

او افزود که این رویکرد تأمین مالی به جامعه اجازه می‌دهد از روز اول در سواپ، وام‌دهی و معامله‌گری مارجین مشارکت کند، در حالی که بازار ارزش منصفانه پروژه را تعیین می‌کند.

پرسش‌های متداول ❓

• مصالحه اصلی بین CEX و DEX چیست؟ CEXها اجرای سریع‌تر و نقدینگی عمیق‌تر ارائه می‌دهند؛ DEXها بخشی از سرعت را با خودامانی و کنترل معاوضه می‌کنند.
• چرا DEXها اسپرد و اسلیپیج بیشتری دارند؟ نقدینگی میان L2ها و شبکه‌ها تکه‌تکه شده و عمق یک استخر واحد کاهش می‌یابد.
• DEXها چگونه می‌توانند ریسک آبشار لیکوییدیشن را کاهش دهند؟ از قیمت‌گذاری آن‌چین با TWAP و استخرهای نقدینگی یکپارچه استفاده کنند تا از لیکوییدیشن‌های ناگهانیِ ناشی از اوراکل جلوگیری شود.
• DeFi چگونه می‌تواند با کارایی سرمایه TradFi برابری کند؟ استخرهای نقدینگی یکپارچه و چندمنظوره و لیکوییدیشن‌های مبتنی بر تیک، کارایی سرمایه را بدون نسبت‌های وثیقه پرریسک افزایش می‌دهند.